Πέμπτη, 27 Αυγούστου 2015

Σχεδιασμός …. χωρίς σχέδιο ο νέος ΠΕΣΔΑ Αττικής

Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για τη 2η αναθεώρηση του περιφερειακού σχεδίου διαχείρισης στερεών αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) Αττικής, η Πρωτοβουλία συνεννόησης για τη διαχείριση των απορριμμάτων (ΠΡΩΣΥΝΑΤ) κατέθεσε κείμενο με αναλυτικά σχόλια και παρατηρήσεις. Έχοντας πλήρη συνείδηση ότι το ζήτημα της διαχείρισης των αποβλήτων, κατά συνέπεια και η αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ Αττικής, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί σαν ένα ουδέτερο, τεχνικό πρόβλημα.

Είναι κοινός τόπος, πλέον, ότι η αντιμετώπιση της διαχείρισης των αποβλήτων σαν μιας συνηθισμένης, επικερδούς οικονομικής δραστηριότητας και όχι σαν μιας δημόσιας λειτουργίας έχει δημιουργήσει το κατάλληλο έδαφος για να ευδοκιμήσουν οι νεοφιλελεύθερες αντιλήψεις, που στοχεύουν στην πλήρη ιδιωτικοποίηση κάθε δημόσιας υποδομής ή υπηρεσίας. Σε αυτήν την εξέλιξη ωθεί και το τεράστιο οικονομικό αντικείμενο της συγκεκριμένης δραστηριότητας. Αρκεί να αναφέρουμε ότι, μιλώντας για την περιφέρεια Αττικής και μόνο για τα αστικά απόβλητα που διαχειρίζονται οι δήμοι, το κόστος της διαχείρισής τους εκτιμάται σε 360 εκ. ευρώ, ετησίως. Αν σε αυτά προσθέσουμε τον τζίρο της «ιδιωτικής» διαχείρισης (εργολαβίες δήμων σε ιδιώτες, ιδιωτικά συστήματα ανακύκλωσης, διαχείριση βιομηχανικών - εμπορικών αποβλήτων αστικού τύπου κλπ.), το ετήσιο, συνολικό οικονομικό αντικείμενο της διαχείρισης, μόνο, των αστικών αποβλήτων της περιφέρειας Αττικής ενδέχεται να προσεγγίζει τα 500 εκ. ευρώ.

Με αυτό το «δέλεαρ» προς τους μεγαλοεργολάβους διαμορφώθηκαν οι υφιστάμενοι σχεδιασμοί (σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο περιφέρειας), επιμέρους προϊόν των οποίων ήταν οι περίφημοι διαγωνισμοί ΣΔΙΤ, στην Αττική και σε όλη την Ελλάδα. Οι πιέσεις για την εφαρμογή των σχεδιασμών εντάθηκαν στο μνημονιακό περιβάλλον των τελευταίων χρόνων. Μια προσωρινή ανάσχεση αυτών των σχεδιασμών, καθώς και η επιτυχής έκβαση της μάχης για αλλαγή προσανατολισμού του νέου ΕΣΔΑ, κινδυνεύουν να ανατραπούν εξ αιτίας της επιβολής ενός νέου, τρίτου μνημονίου. Είναι βέβαιο ότι οι πιέσεις θα επανέλθουν πιο έντονα για την επανα-δρομολόγηση των διαγωνισμών ΣΔΙΤ.

Η αντιμετώπιση αυτών των πιέσεων, σε μια περιφέρεια, όπως αυτή της Αττικής, προϋποθέτει, την ισχυρή πολιτική βούληση τόσο της περιφερειακής αρχής όσο και της κεντρικής διοίκησης, παράγοντας καθόλου δεδομένος στην παρούσα συγκυρία. Που, έτσι κι αλλιώς, θα δοκιμαστεί σκληρά και στη διαδικασία της αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη, με τα πρώτα δείγματα να μην είναι καθόλου ενθαρρυντικά. Αφού: 
·       Στο αρχικό, επιγραμματικό, διακηρυκτικό μέρος του σχεδίου απόφασης (προσδιορισμός στόχων) γίνεται μια άτολμη προσπάθεια εναρμονισμού με το βελτιωτικό πνεύμα του νέου εθνικού σχεδιασμού, που είναι προϊόν της διευρυμένης, τα τελευταία χρόνια, απήχησης της αντίληψης για την αποκεντρωμένη διαχείριση των αποβλήτων, με έμφαση στην προδιαλογή των υλικών και στο δημόσιο και κοινωνικό χαρακτήρα της.
·       Παρόλα αυτά, το καθαρά σχεδιαστικό τμήμα του σχεδίου απόφασης, που είναι και η «καρδιά» του ΠΕΣΔΑ, βρίσκεται σε κραυγαλέα υστέρηση. Χαρακτηρίζεται από μια απίστευτη γενικολογία και αοριστολογία, σε τέτοιο βαθμό, ώστε να τίθεται σε αμφισβήτηση το αν αποτελεί, πράγματι, κάποιου είδους σχεδιασμό.

Ειδικά στον τομέα των αστικών στερεών αποβλήτων (ΑΣΑ) οι ελάχιστες συγκεκριμένες αναφορές στις αναγκαίες υποδομές πείθουν ότι δεν πρόκειται για μοντέλο αποκεντρωμένης διαχείρισης, αλλά για συνέχιση του υφιστάμενου συγκεντρωτικού μοντέλου, με ορισμένες βελτιώσεις που αφορούν στην επέκταση της προδιαλογής υλικών και στο μετριασμό της δυναμικότητας των κεντρικών μονάδων επεξεργασίας σύμμεικτων. Η πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται σαν θεσμός μειωμένης ευθύνης και δυνατοτήτων. Τεράστιο πρόβλημα αναμένεται να δημιουργήσει η γενικευμένη αοριστία του σχεδίου της αναθεώρησης, δυσκολεύοντας και την επίτευξη των στόχων και την έγκαιρη χρηματοδότηση των αναγκαίων έργων και δράσεων. Η Φυλή εξακολουθεί να παραμένει ο μόνος ονοματισμένος χώρος διαχείρισης και η πόρτα σε λογικές καύσης παραμένει ανοιχτή.

Δεν είναι, όμως, μόνο η δομή του προτεινόμενου συστήματος διαχείρισης. Προβληματικές αποδεικνύονται και μια σειρά άλλες επιλογές, όπως:
      Δεν υλοποιείται η πρόβλεψη του νέου ΕΣΔΑ για την ανάπτυξη δικτύων χωριστής συλλογής χαρτιού, πλαστικού, μετάλλων, γυαλιού. Διατηρείται η λογική του μπλε κάδου και καθιερώνεται χωριστή συλλογή, μόνο για έντυπο χαρτί και γυαλί.
      Δεν υπάρχει ενδιαφέρον για δημοτικές υποδομές υποδοχής και διαχείρισης υλικών και, ειδικότερα, για την ανάπτυξη δημοτικών συστημάτων ανακύκλωσης και κομποστοποίησης προδιαλεγμένων βιοαποβλήτων, πέραν, ίσως, των πρασίνων.
      Τα υφιστάμενα Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης αντιμετωπίζονται σαν οι βασικοί φορείς της ανακύκλωσης, παρά την πρόβλεψη του ΕΣΔΑ για ριζική αναθεώρησή τους.
      Συνεχίζεται η λογική των ΣΜΑ, που προϋποθέτει μεταφορές για τελική διαχείριση σε κεντρικές μονάδες, είτε ανακύκλωσης, είτε κομποστοποίησης, είτε επεξεργασίας σύμμεικτων. Παρόλο που, εκτός των υπαρχόντων ΚΔΑΥ, δεν προσδιορίζεται η χωροθέτησή τους.
      Προβλέπεται επέκταση της δυναμικότητας του ΕΜΑΚ στις 400.000 τ/έτος (το 2014 δέχτηκε γύρω στις 185.000 τόνους), γεγονός που υποδηλώνει σαφή πρόθεση να συνεχιστεί η λειτουργία του στη Φυλή, για πολλά χρόνια ακόμη.
      Προβλέπεται η κατασκευή νέων μονάδων επεξεργασίας σύμμεικτων, σε υπερτοπική κλίμακα, δυναμικότητας 500.000 - 600.000 τ/έτος. Έτσι, η συνολική δυναμικότητα των μονάδων επεξεργασίας σύμμεικτων θα είναι της τάξης των 900.000 - 1.000.000 τ/έτος.
      Η χωροθέτηση των μονάδων επεξεργασίας αποσυνδέεται από τη χωροθέτηση των χώρων τελικής διάθεσης. Το σχέδιο απόφασης δεν προσδιορίζει τους χώρους, ούτε τις πληθυσμιακές ενότητες που πρόκειται να εξυπηρετούν.
      Αν και δίνεται προτεραιότητα στην ανάκτηση υλικών, στις μονάδες επεξεργασίας σύμμεικτων, επανέρχεται με έμφαση το θέμα της αποτέφρωσης. 
      Επανέρχονται οι χωροθετήσεις του ν. 3164/2003 για την «αντιμετώπιση βραχυπρόθεσμων αναγκών σε χώρους ταφής». Αυτό σημαίνει, πρακτικά, πρόθεση λειτουργίας του ΧΥΤΑ Γραμματικού και σοβαρή πιθανότητα να επανέλθει το θέμα κατασκευής ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ στο Μελετάνι (Μάνδρα - Ελευσίνα).
      Το ίδιο ισχύει και για το ΧΥΤΑ Φυλής, που εξακολουθεί να θεωρείται η πιο σίγουρη λύση για την ταφή των ΑΣΑ της Αττικής (και όχι μόνο). Η εξαγγελία για οριστικό κλείσιμο του ΧΥΤΑ Φυλής δεν έχει ουσιαστικό αντίκτυπο, αφού δεν προσδιορίζεται κάποιο χειροπιαστό κριτήριο για την υλοποίησή του. Τέτοιο θα μπορούσε να ήταν κάποιο χρονικό όριο (π.χ. τέλος 2017) ή το τέλος κάποιας διαδικασίας (π.χ. η πλήρωση των κυττάρων της Α΄ και της Β΄ φάσης). Αντίθετα, αφήνεται να αιωρείται το ενδεχόμενο να κατασκευαστεί και να λειτουργήσει η Γ΄ φάση του ΧΥΤΑ (δηλαδή, η επέκτασή του).
      Δεν προσδιορίζεται ο αριθμός, η περιοχή κάλυψης, η δυναμικότητα και η χωροθέτηση των νέων ΧΥΤ.
      Δεν υπάρχει η παραμικρή νύξη για την απομάκρυνση του αποτεφρωτήρα επικίνδυνων αποβλήτων υγειονομικών μονάδων (ΕΑΥΜ) από τη Φυλή.
      Απουσιάζει η οποιαδήποτε αξιολόγηση των τοπικών σχεδίων διαχείρισης, τουλάχιστον των δήμων που τα έχουν συντάξει.

Με αυτά τα δεδομένα, εκτιμούμε ότι το σχέδιο απόφασης για την αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ Αττικής, που έχει τεθεί σε διαβούλευση, δεν μπορεί να εισαχθεί για έγκριση στο περιφερειακό συμβούλιο Αττικής, ως έχει. Επιβάλλεται να υπάρξει μια ουσιαστική επανεξέταση βασικών επιλογών και επαναδιατύπωσή του σχεδίου, με τρόπο που θα αίρει όλες τις προβληματικές πτυχές που θα αναδείξει ο δημόσιος διάλογος. Σε αυτήν την κατεύθυνση, η ΠΡΩΣΥΝΑΤ δηλώνει τη διαθεσιμότητά της να συμβάλλει, εξαντλώντας όλες της τις δυνάμεις.

27.8.2015

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΣΥΝΕΝΝΟΗΣΗΣ 
ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ (ΠΡΩΣΥΝΑΤ)


Ακολουθεί το αναλυτικό κείμενο σχολιασμού του σχεδίου αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ

Κυριακή, 9 Αυγούστου 2015

ΠΕΣΔΑ Αττικής: δημοσιοποιήθηκε το σχέδιο απόφασης για την αναθεώρησή του

Σύμφωνα με δελτίο τύπου του ΕΔΣΝΑ, η ΕΕ, στη συνεδρίασή της στις 5/8/2015, ενέκρινε ομόφωνα το κείμενο της αναθεώρησης του Περιφερειακού Σχεδιασμού Διαχείρισης Απορριμμάτων Αττικής (ΠΕΣΔΑ), βάσει του άρθρου 35 του Νόμου 4042/12. Η τελική έγκριση του ΠΕΣΔΑ, που πρόκειται να τεθεί σε διαδικασία διαβούλευσης, θα γίνει με απόφαση του περιφερειακού συμβουλίου, ενώ προηγουμένως θα υποβληθεί και στο Διοικητικό Συμβούλιο του Συνδέσμου. Η συνεδρίαση του ΔΣ του ΕΔΣΝΑ, σύμφωνα με δημοσιεύματα, θα γίνει στις 26 Αυγούστου και η αντίστοιχη συζήτηση στο ΠΣ στο τέλος Σεπτεμβρίου.

Παραθέτουμε στη συνέχεια την απόφαση - πρόταση της ΕΕ του ΕΔΣΝΑ και το εισηγητικό κείμενο για την απόφαση αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ, καθώς και τη σχετική εισήγηση στην ΕΕ του ΕΔΣΝΑ. Το υπόλοιπο συνοδευτικό υλικό, σε συμπιεσμένη μορφή, υπάρχει εδώ.

Τις επόμενες μέρες η ΠΡΩΣΥΝΑΤ θα δημοσιοποιήσει τα δικά της σχόλια, πάνω στο σχέδιο της απόφασης για την αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ.

Η απόφαση - πρόταση της ΕΕ του ΕΔΣΝΑ για τη 2η αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ
  

  

Το σχέδιο (εισηγητικό κείμενο) της απόφασης αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ

2015_07_29_σχέδιο απόφασης αναθεώρησης ΠΕΣΔΑ Αττικής_εισηγητικό κείμενο.pdf




Η εισήγηση στην ΕΕ του ΕΔΣΝΑ για την αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ

2015_08_05_ΕΕ ΕΔΣΝΑ_εισήγηση για αναθεώρηση ΠΕΣΔΑ.pdf

Πέμπτη, 16 Ιουλίου 2015

Το νέο μνημόνιο απειλή για τις κατακτήσεις των κινημάτων και την κοινωνία

Aνάγκη για νέες συνθετικές πρωτοβουλίες

Οι συγκλονιστικές πολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ημερών δεν μπορούν ν' αφήνουν αδιάφορο κανέναν/καμία. Δεν είναι καθόλου μακρινή ανάμνηση το πολύμορφο κίνημα των κινητοποιήσεων κατά των μνημονίων της πενταετίας 2010 - 2014. Απέχουμε, επίσης, μόνο λίγους μήνες από τις εκλογές του Γενάρη του 2015, που στο αποτέλεσμά τους αποτυπώθηκε η διάθεση για απόρριψη των πολιτικών της λιτότητας και των μνημονίων και η πολιτική απαξίωση των εκφραστών τους. Ακόμη πιο πρόσφατο είναι το βροντερό ΟΧΙ της ελληνικής κοινωνίας στο δημοψήφισμα, παρά την οικονομική ασφυξία και την τρομοκρατία των καθεστωτικών ΜΜΕ.

Και όμως: το ΟΧΙ ανατράπηκε μέσα σε λίγα 24ωρα και αυτό που προβάλλει σαν η κυρίαρχη πολιτική προοπτική για τα επόμενα χρόνια είναι ένα νέο, εξίσου σκληρό, τρίτο μνημόνιο. Η «εύρυθμη» λειτουργία του χρηματοπιστωτικού συστήματος, η «πάση θυσία» σωτηρία του ευρώ και το συμφέρον του κεφαλαίου υπερισχύουν των κοινωνικών αναγκών. Το πολιτικό σκηνικό αναδιατάσσεται. Οι «αποδιοπομπαίοι τράγοι» του χτες ξαναπαίρνουν τη θέση τους και, μάλιστα, σε πρωταγωνιστικό ρόλο. Όσοι/ες αμφισβήτησαν και αμφισβητούν τη νέα τάξη πραγμάτων ξαναγίνονται οι «ουτοπιστές» και οι «υπονομευτές» μιας ομαλότητας, που ποτέ δεν επέλεξαν. Το μέλλον δε διαγράφεται καθόλου ευοίωνο …

Οι αγώνες άνοιξαν νέους δρόμους

Στον τομέα της διαχείρισης των απορριμμάτων, η περίοδος των δύο πρώτων μνημονίων χαρακτηρίστηκε από την προσπάθεια βίαιης και καθολικής υλοποίησης ενός φιλοεργολαβικού μοντέλου, με προμετωπίδα τις συμπράξεις δημόσιου - ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) και αντικείμενο φαραωνικά εργοστάσια επεξεργασίας (εγγυημένων ποσοτήτων) σύμμεικτων αποβλήτων, σε συνδυασμό με πρακτικές καύσης. Το μοντέλο αυτό διανθίζονταν από τις γενικευμένες ιδιωτικοποιήσεις σε όλους τους τομείς της διαχείρισης, τον έλεγχο των συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης - ανακύκλωσης και την εκτόξευση του κόστους διαχείρισης, που το επωμίζονται οι πολίτες.

Ένα πολύμορφο κίνημα, σε όλη την Ελλάδα, αμφισβήτησε και αποδόμησε πολιτικά και τεχνικά αυτό το μοντέλο. Αντιπαρέθεσε το εναλλακτικό μοντέλο της αποκεντρωμένης διαχείρισης, με έμφαση στην προδιαλογή των υλικών. Οδήγησε σε προσωρινό «πάγωμα» των διαγωνισμών ΣΔΙΤ. Συνέβαλε στο ριζικό αναπροσανατολισμό του εθνικού σχεδιασμού, με ένα νέο εθνικό σχέδιο (ΕΣΔΑ), που όμως ακόμη δεν επικυρώθηκε. Έκανε θέμα προτεραιότητας τα τοπικά σχέδια διαχείρισης των δήμων. Δημιούργησε προϋποθέσεις για μια ριζική στροφή, σε έναν από τους βασικούς τομείς της καθημερινότητάς μας, σε όφελος της ίδιας της κοινωνίας.

Παράλληλοι αγώνες, σε πολλά άλλα μέτωπα, δημιούργησαν ένα γενικότερο ρεύμα αμφισβήτησης. Προϊόν του οποίου, θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε και την κυβερνητική αλλαγή του Γενάρη του 2015.

Κυριακή, 21 Ιουνίου 2015

Τοπικά σχέδια διαχείρισης: δείγματα γραφής από δήμους της Αττικής

Την ώρα που:
- Το εθνικό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων (ΕΣΔΑ) οδεύει, με πολύ μεγάλη καθυστέρηση, στην τελική του μορφή και επικύρωση
- η αναθεώρηση των περιφερειακών σχεδιασμών διαχείρισης στερεών αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) καρκινοβατεί, με ευθύνη των περιφερειών και των φορέων διαχείρισης (ΦοΔΣΑ), μερικές φορές με το πρόσχημα της μη ολοκλήρωσης του ΕΣΔΑ,

κάποιοι δήμοι δίνουν εξαιρετικά δείγματα γραφής με τα εμπεριστατωμένα τοπικά σχέδια διαχείρισης που παρουσιάζουν.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν το σχέδιο της διαδημοτικής αποκεντρωμένης διαχείρισης των απορριμμάτων των δήμων Ηρακλείου, Μεταμόρφωσης, Ν. Ιωνίας, Ν. Φιλαδέλφειας – Χαλκηδόνας Αττικής και το τοπικό σχέδιο διαχείρισης του δήμου Χαλανδρίου Αττικής.

Αξίζει να σημειωθεί πως τα παραπάνω σχέδια εκπονήθηκαν «εκ των ενόντων», δηλαδή με τις δυνάμεις των ίδιων των δήμων, χωρίς προσφυγή σε εξωτερικά μελετητικά γραφεία «παντός καιρού».





Δευτέρα, 15 Ιουνίου 2015

O Ασπρόπυργος ανέδειξε το πρόβλημα, η κοινωνία πρέπει να επιβάλλει τη λύση

(με αφορμή την πυρκαγιά στο ΚΔΑΥ Ασπροπύργου, της «Γενικής Ανακύκλωσης»)

Τώρα που η πυρκαγιά στο ΚΔΑΥ Ασπροπύργου τέθηκε υπό έλεγχο (;), έχοντας διασπείρει τεράστιες ποσότητες ρύπων, αδιανόητα τοξικών για την υγεία και το περιβάλλον, είναι κρίσιμο να βγουν συμπεράσματα και να αναληφθούν ευθύνες. Το υποτιθέμενο «εργοστάσιο ανακύκλωσης» στον Ασπρόπυργο δεν είναι μοναδική περίπτωση. Στην πραγματικότητα είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα της παθογένειας του υφιστάμενου συστήματος διαχείρισης στερεών  αποβλήτων, που τα τελευταία χρόνια απέκτησε τεράστια διάσταση μέσα από επιλογές εξυπηρέτησης μεγάλων ιδιωτικών συμφερόντων. 

Το μοντέλο που υπηρετείται, μέχρι σήμερα, στη χώρα μας  βασίζεται στη συλλογή των σκουπιδιών σε σύμμεικτη μορφή και στα ελάχιστα ποσοστά ανακύκλωσης.  Το κύριο σύστημα ανακύκλωσης είναι οι μπλε κάδοι, που υποδέχονται ανακατεμένα ανακυκλώσιμα υλικά συσκευασίας, τα οποία στη συνέχεια οδηγούνται σε κέντρα διαλογής  (ΚΔΑΥ), όπως αυτό στον Ασπρόπυργο. Επειδή, όμως, αυτός ο τρόπος συλλογής - ανακύκλωσης έχει μεγάλο περιθώριο σφάλματος, παραπάνω από το μισό του περιεχομένου των μπλε κάδων θεωρείται άχρηστο και οδηγείται στο ΧΥΤΑ Φυλής, ως υπόλειμμα της διαδικασίας. Με το αντίτιμο της διάθεσης, περίπου 50 ευρώ/τόνο, να επιβαρύνει τους δήμους και τους δημότες.

Όλο το κύκλωμα της ανακύκλωσης, στην πράξη, είναι ιδιωτικοποιημένο. Το βασικό σύστημα «εναλλακτικής» διαχείρισης (ΣΕΔ) συσκευασιών  είναι αυτό της ΕΕΑΑ Α.Ε., μιας εταιρείας που έχουν συστήσει οι ίδιοι οι (μεγαλο)παραγωγοί αποβλήτων συσκευασιών, με τη μειοψηφική παρουσία της κεντρικής ένωσης δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), που, ωστόσο, δεν την απαλλάσσει από τις τεράστιες ευθύνες για όσα ανομολόγητα συμβαίνουν. Στην ΕΕΑΑ Α.Ε. έχει εκχωρήσει η πολιτεία το δικαίωμα να διαχειρίζεται, σε καθεστώς προκλητικής αδιαφάνειας, το δημόσιο πόρο του τέλους ανακύκλωσης, τον οποίο καταβάλουν οι αγοραστές των προϊόντων. Χωρίς να είμαστε πεισμένοι ότι τον αποδίδουν όλοι οι παραγωγοί ή ότι τον αποδίδουν στο ακέραιο. Ο βασικός εποπτικός μηχανισμός της πολιτείας ο ελληνικός οργανισμός ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) περιορίζεται σε έναν τελείως διακοσμητικό ρόλο, δικαιολογεί και συγκαλύπτει όσα παράτυπα και παράνομα συμβαίνουν.

Στο καθαρά διαχειριστικό μέρος του, το σύστημα του μπλε κάδου, ένα παρωχημένο σύστημα που «φρενάρει» την προδιαλογή ξεχωριστών υλικών, έχει στο επίκεντρό του τα ΚΔΑΥ. Ένα μέρος τους ανήκει στην ΕΕΑΑ ΑΕ και το διαχειρίζονται ιδιώτες υπεργολάβοι της και το μεγαλύτερο μέρος τους είναι, επίσης, ιδιωτικές επιχειρήσεις, που σήμερα μπορεί να υπάρχουν και αύριο όχι (όπως το ΚΔΑΥ του Ασπροπύργου, που είχε ουσιαστικά κλείσει προτού καεί). Ως τέτοιες αναλαμβάνουν να διαχειριστούν και άλλες κατηγορίες στερεών αποβλήτων. Η αδιαφανής λειτουργία τέτοιων εγκαταστάσεων τους επιτρέπει να υποδέχονται κάθε είδους απόβλητα, βιομηχανικά ή αστικά από διάφορες περιοχές της χώρας, να τα βαφτίζουν «υπόλειμμα ανακύκλωσης» και στη συνέχεια να τα διαθέτουν παράνομα στον ΧΥΤΑ της Φυλής. Χρεώνοντάς τα, από πάνω, στους δημότες της Αττικής. Στην υποβαθμισμένη ζώνη του Θριάσιου δεν ήταν παρά μια ακόμη ρυπογόνα δραστηριότητα, από αυτές που η υπόλοιπη Αττική μπορεί να «ξεφορτώνεται» και να αδιαφορεί. Μόνο που αυτήν τη φορά η καταστροφή  πήρε διαστάσεις που ανάγκασε όλους να ασχοληθούν, έστω και αν η δυτική Αττική επιβαρύνθηκε πολύ περισσότερο.

Ας μην καμώνονται τους έκπληκτους, όσοι διαχρονικά υποστήριξαν και υποστηρίζουν το συγκεκριμένο σύστημα ανακύκλωσης συσκευασιών και ας μην παριστάνουν ότι δε γνώριζαν τι συνέβαινε στο συγκεκριμένο ΚΔΑΥ του Ασπροπύργου. Θα τους θυμίσουμε την παράνομη διακίνηση σύμμεικτων απορριμμάτων από τη Μύκονο, που «ξεπλένονταν» στο ΚΔΑΥ Ασπροπύργου προτού μεταφερθούν στη Φυλή, την οποία έφεραν στην επιφάνεια οι κινήσεις πολιτών ΠΡΩΣΥΝΑΤ και ECOELEUSIS, το καλοκαίρι του 2013, δίνοντας μεγάλη δημοσιότητα στην υπόθεση. Πώς, όμως, χειρίστηκαν την υπόθεση οι εμπλεκόμενες αρχές και οι αρμόδιοι φορείς;
·       Οι επιθεωρητές περιβάλλοντος, που έκαναν νέους ελέγχους στα ΚΔΑΥ της περιοχής, δύο χρόνια μετά δεν έχουν εκδώσει πόρισμα.
·       Η εισαγγελία περιβάλλοντος, που παρέλαβε την καταγγελία μας, περιμένει «στωικά» το πόρισμα των επιθεωρητών περιβάλλοντος.
·       Η λαλίστατη, σε άλλες περιπτώσεις, ΕΕΑΑ Α.Ε, τότε όπως και τώρα, δεν είχε τη στοιχειώδη ευθιξία να πει δυο λέξεις. Αντίθετα, έδωσε πλήρη κάλυψη στο ΚΔΑΥ Ασπροπύργου. Αντίστοιχη στάση κράτησε και κρατά ο ΕΟΑΝ.
·       Η διοίκηση του ΕΔΣΝΑ και της περιφέρειας Αττικής, αποδέκτες μεγάλου μέρους των παράνομων αποβλήτων και γνώστες των πιθανών κινδύνων, δεν ένιωσαν την ανάγκη να διερευνήσουν την υπόθεση, ούτε έδειξαν τη βούληση να προλάβουν τα χειρότερα.
·       Ενώ για την κεντρική διοίκηση όλη η έγνοια ήταν για την υλοποίηση των διαγωνισμών ΣΔΙΤ, για τα εργοστάσια επεξεργασίας σύμμεικτων και το στρώσιμο του εδάφους στην καύση.

Τώρα, όλοι τρέχουν πανικόβλητοι. Δεν αρκούν, όμως οι πυροσβεστικές -κυριολεκτικά και μεταφορικά- παρεμβάσεις. Γιατί το πρόβλημα είναι βαθύ και οι λύσεις πρέπει να είναι δραστικές και άμεσες. ΚΔΑΥ, που λειτουργούν  όπως αυτό του Ασπροπύργου, εξακολουθούν να υπάρχουν. Για να το συνδέσουμε με τα προηγούμενα θα αναφέρουμε το τριτοκοσμικό ΚΔΑΥ της Μυκόνου, ένα τοπικό ιδιωτικό ΚΔΑΥ, που μοιάζει με χωματερή και κλήθηκε να υποκαταστήσει το ΚΔΑΥ του Ασπροπύργου. Και πάλι με πρωτοβουλία και ανοχή της «αμαρτωλής» ΕΕΑΑ Α.Ε..

Είναι  αδήριτη ανάγκη να εξυγιανθεί όλο το σύστημα διαχείρισης και αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσα από ένα μοντέλο με δημόσιο χαρακτήρα, με κοινωνική συμμετοχή και με αποκεντρωμένες δράσεις, που θα στοχεύουν σε μεγάλα ποσοστά ανακύκλωσης υλικών στην πηγή.  Με ήπιες  υποδομές, ελαχιστοποίηση του περιβαλλοντικού κόστους και οικονομικό όφελος για τους πολίτες. Με δημοτικές υποδομές ανακύκλωσης, που δε θα έχουν καμία σχέση με τα ΚΔΑΥ που γνωρίσαμε ως τώρα. Ένα μοντέλο που, ενώ περιγράφεται στο νέο Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων, στην πράξη υπονομεύεται πριν καν ισχύσει. Αφού λίγες μέρες πριν υπογράφηκε σύμβαση ΣΔΙΤ, για φαραωνικό εργοστάσιο σύμμεικτων στη Δυτική Μακεδονία, με μεγάλο ιδιωτικό όμιλο.  Πρόκειται για μια ενέργεια στον αντίποδα της λύσης που έχουμε ανάγκη προκειμένου να μην υπάρξουν νέοι «Ασπρόπυργοι».

Να επισημάνουμε, τέλος, τον κίνδυνο να εγκαταλειφθεί στην τύχη της η κατεστραμμένη εγκατάσταση του ΚΔΑΥ του Ασπροπύργου και τα μισοκαμένα επικίνδυνα υλικά που περιέχει. Η όποια προσπάθεια ελέγχου της πυρκαγιάς θα πρέπει να συνοδευτεί από την άμεση επεξεργασία και υλοποίηση σχεδίου ασφαλούς διαχείρισης των καταλοίπων, με καταλογισμό του κόστους στην ιδιοκτησία της συγκεκριμένης επιχείρησης. Ας μην επαναληφθεί, για μιαν ακόμη φορά, το φαινόμενο των «ορφανών» επικίνδυνων αποβλήτων, όπως αυτό με τα, εκ Γερμανίας, φορτία υδραργύρου, που έχουν εγκαταλειφθεί και πάλι στον Ασπρόπυργο.

15/6/2015

Πρωτοβουλία συνεννόησης για τη διαχείριση των απορριμμάτων
(ΠΡΩΣΥΝΑΤ)

Διαβάστε ακόμη: