Πέμπτη, 14 Μαΐου 2015

Διαχείριση απορριμμάτων χωρίς ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ

του Τάσου Κεφαλά

αναδημοσίευση από το unfollow.com.gr

Μια βολική φαντασίωση ή το τυρί στη «φάκα» των εργολάβων;

Σε μια Ελλάδα, η οποία θάβει το 81% των αστικών στερεών αποβλήτων της (ΑΣΑ), σύμφωνα με τα ωραιοποιημένα στοιχεία της διοίκησης, ήταν ζήτημα χρόνου το να ξεσπάσουν περιστατικά οξείας κρίσης, σε πολλές περιοχές (Πελοπόννησος, Ηλεία, Στερεά, Αν. Μακεδονία και Θράκη, νησιά κλπ.). Διότι σε πολλές από αυτές η διάθεση είναι ανεξέλεγκτη, αφού δεν υπάρχουν ασφαλείς και αδειοδοτημένοι χώροι υγειονομικής ταφής αποβλήτων ή υπολειμμάτων (ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ). Και εκεί που υπάρχουν οι χώροι ταφής, ο ένας μετά τον άλλο γεμίζουν. Και η δημιουργία νέων δεν είναι τόσο εύκολη υπόθεση, αφού κανείς δεν τους θέλει κοντά του.

Η διοίκηση, από τα υπουργεία και τις αποκεντρωμένες διοικήσεις, ως τις περιφέρειες και τους δήμους, τρέχει πανικόβλητη να διασφαλίσει τα ελάχιστα: να σταματήσει, τουλάχιστον, την ανεξέλεγκτη διάθεση, μέχρι τον Ιούνη, διότι τα πρόστιμα από την ΕΕ άρχισαν να επιβάλλονται και είναι πολύ βαριά. Με «άνωθεν» αποφάσεις, τα απορρίμματα μεγάλων περιοχών οδηγούνται σε άλλες, δεκάδες και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, που έχουν (για πόσο ακόμη;) χώρους ταφής. Τι προοπτική, όμως, μπορούν να έχουν αυτού του είδους οι πυροσβεστικές πολιτικές; Αφού, στην πραγματικότητα, το μόνο που καταφέρνουν είναι να επιταχύνουν την εκδήλωση του ίδιου προβλήματος, σε κάποιες άλλες περιοχές, στις επόμενες, δηλαδή, «πυριτιδαποθήκες».

Από τα προβλήματα αυτά δε μένουν ανέγγιχτες, φυσικά, οι περιοχές με τα μεγάλα πολεοδομικά συγκροτήματα. Ο ν. Θεσσαλονίκης, του οποίου ο σχετικά νέος και μοναδικός ΧΥΤΑ της Μαυροράχης γέμισε ταχύτατα και η επέκτασή του γίνεται με χίλια μύρια προβλήματα. Πολύ δε περισσότερο η περιφέρεια Αττικής, η οποία για πάνω από πενήντα χρόνια εφησυχάζει, χάρη στη λειτουργία της τερατώδους, σε μέγεθος και προβλήματα, εγκατάστασης της Φυλής, με πυρήνα ένα ΧΥΤΑ - χωματερή, με ελάχιστο χρόνο ζωής ακόμη. Είναι τρομακτικό και μόνο να σκεφτεί κανείς το τι σημαίνει να έρθει η στιγμή της εξάντλησης του ΧΥΤΑ της Φυλής, χωρίς να έχει υπάρξει μια ασφαλής εναλλακτική λύση διαχείρισης. Στο σημείο αυτό, ας μην επικαλεστεί κανείς τους ΧΥΤΑ Γραμματικού (υπό κατασκευή) και Κερατέας (στα χαρτιά). Γιατί, ακόμη κι αν δεν είχαν τα προφανή προβλήματα χωροθέτησης, που τους καθιστούν ακατάλληλους, θα ήταν αδύνατο να καλύψουν τις ανάγκες της Αττικής.

Εξαγωγή σκουπιδιών: «σεμνό» της καύσης εγκώμιο

του Τάσου Κεφαλά

Όσοι/ες από εμάς (πολίτες και συλλογικότητες) επιλέξαμε να κρατήσουμε σαφείς αποστάσεις από το σχετικά πρόσφατο συνέδριο της περιφέρειας Αττικής, για τη διαχείριση των απορριμμάτων, το κάναμε γνωρίζοντας ότι, εκτός άλλων, θα χρησιμοποιηθεί και σαν «πασαρέλα» προβολής της φιλοεργολαβικής αντίληψης: πολλά σύμμεικτα απορρίμματα - καύση - ιδιωτικοποίηση.

Οπότε, ήταν μια δυσάρεστη έκπληξη να διαπιστώνουμε ότι μια παραλλαγή αυτής της αντίληψης, με τη μορφή της εξαγωγής σκουπιδιών στο εξωτερικό με σκοπό την καύση, είχε αρχίσει να διακινείται, πάνω - κάτω τον ίδιο καιρό, στο εσωτερικό κάποιων συλλογικοτήτων. Πιο συγκεκριμένα, στην περιοχή Μαραθώνα - Γραμματικού, όπως είχε γίνει παλιότερα και στην Κερατέα, στην περίοδο των μεγάλων κινητοποιήσεων, αλλά και μετά. Παρόλο που θιασώτες της καύσης ήταν γνωστό ότι υπήρχαν και υπάρχουν στις τοπικές κοινωνίες. Στο ερώτημα τι τους ενώνει με όλους εμάς η απάντηση είναι απλή: η εναντίωση στις συγκεκριμένες (λάθος) χωροθετήσεις ΧΥΤΑ στην Κερατέα και στο Γραμματικό και τίποτα περισσότερο.

Η προβολή της ιδέας της εξαγωγής σκουπιδιών άρχισε με έναν έρποντα και σεμνότυφο τρόπο, του τύπου «να εξετάσουμε και αυτό το ενδεχόμενο», «αφού υπάρχουν οι προϋποθέσεις για εξαγωγή, τι έχουμε να χάσουμε» κλπ. Πολύ πρόσφατα άρχισε να αποκτά επώνυμη υποστήριξη, από 4-5 άτομα και πολύ πιο πρόσφατα να αρθρώνεται κάποια υποτυπώδης επιχειρηματολογία. Από μια άποψη καλό, αφού έτσι ο καθένας παίρνει την ευθύνη των όσων υποστηρίζει, ξεκαθαρίζουν οι πραγματικές προθέσεις και διευκολύνεται η δημόσια αντιπαράθεση.

Ας μιλήσουμε, λοιπόν, επί της ουσίας και στη βάση των επιχειρημάτων που έχουν ακουστεί, ως τώρα:

Δευτέρα, 20 Απριλίου 2015

Αναθεώρηση ΠΕΣΔΑ Αττικής: να κλείσουμε με τις εκκρεμότητες του παρελθόντος

Στις 3/4/2015, η ΕΕ του ΕΔΣΝΑ αποφάσισε (85/2015) να προχωρήσει στη «σύσταση ομάδας εργασίας για αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ, σύμφωνα με το άρθρο 15 του ΟΕΥ». Η απόφαση δεν έχει δημοσιοποιηθεί ακόμη, οπότε αγνοούμε: το αντικείμενο της ομάδας εργασίας, τη σύνθεσή της, το αν έχει λάβει κάποιες κατευθυντήριες οδηγίες και ποιες και, φυσικά, το χρονοδιάγραμμα. Στο τελευταίο περιφερειακό συμβούλιο ειπώθηκε ότι η μελέτη αναθεώρησης θα είναι έτοιμη το Σεπτέμβρη και ότι η διαδικασία της αναθεώρησης θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2015. Η παλιότερη υπόσχεση της περιφέρειας Αττικής, για ολοκλήρωση της αναθεώρησης τον Ιούνη του 2015, αποδείχθηκε ανεφάρμοστη, όπως, άλλωστε, είχαμε προβλέψει. Επίσης, δε γίνεται, καν, νύξη για το πως και ποιος θα εκπονήσει τη στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) της αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ, που είναι υποχρεωτική.

Και με τις υπάρχουσες μελέτες τι γίνεται;

Την ασάφεια που υπάρχει έρχεται να ενισχύσει η πρόσφατη επιβεβαίωση ότι στα χέρια της περιφέρειας υπάρχει και μελέτη αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ και η αντίστοιχη ΣΜΠΕ, που έχουν εκπονηθεί για λογαριασμό της. Θυμίζουμε ότι πρόκειται για μια υπόθεση, που εξακολουθεί να βρίσκεται στο προσκήνιο, αποκλειστικά, χάρη στην επιμονή της ΠΡΩΣΥΝΑΤ, τα τελευταία δυόμισι χρόνια. Το ιστορικό, πολύ συνοπτικά, έχει ως εξής:
·       Ο κ. Λιακόπουλος, ως ΓΓ της αποκεντρωμένης διοίκησης Αττικής, αναθέτει την εκπόνηση της μελέτης αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ και της ΣΜΠΕ, το Φλεβάρη του 2011. Καλώς, διότι είχε την αρμοδιότητα και ήταν υποχρέωσή του.
·       Η αρμοδιότητα περνά στην αιρετή περιφερειακή διοίκηση Αττικής, υπό τον κ. Σγουρό, ο οποίος υπογράφει τις τελευταίες παρατάσεις των συμβάσεων, με τελική ημερομηνία παράδοσης την 31η/12/2012.
·       Η μελέτη αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ (για τη ΣΜΠΕ δεν υπάρχουν πληροφορίες) φέρεται να παραδόθηκε στις 31/12/2012, χωρίς ποτέ να προωθηθεί στην αρμόδια επιτροπή παρακολούθησης και παραλαβής.
·       Η συγκεκριμένη μελέτη επανυποβλήθηκε, από τον ανάδοχο, στις 29/10/2013, προωθήθηκε στην αρμόδια επιτροπή, η οποία δεν την παρέλαβε, ως εκπρόθεσμη, χωρίς να μπει στην εξέταση και αξιολόγηση της.
·       Τελικά και οι δύο μελέτες (αναθεώρησης και ΣΜΠΕ), παραλήφθηκαν, πρόσφατα, από τις αρμόδιες επιτροπές παραλαβής και παρακολούθησης «και έχουν διαβιβαστεί αρμοδίως», χωρίς να μας είναι γνωστή ούτε η ακριβής ημερομηνία, ούτε το σκεπτικό και ο τρόπος νομιμοποίησης της παραλαβής.

Για να το πούμε αλλιώς: ο κ. Λιακόπουλος αναθέτει, ο κ. Σγουρός «κρύβει» και η κ. Δούρου παραλαμβάνει. Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται από τις απαντήσεις σε σχετικά ερωτήματά μας, τόσο της περιφερειακής αρχής, όσο και της αρμόδιας ειδικής υπηρεσίας διαχείρισης του επιχειρησιακού προγράμματος της περιφέρειας, που είχε την τυπική ευθύνη της ανάθεσης και παραλαβής των μελετών (τις παραθέτουμε στο τέλος). Στη διάθεση, επίσης, κάθε ενδιαφερόμενου/ης είναι πλήθος επιστολών, καταγγελιών και δημόσιων παρεμβάσεων της ΠΡΩΣΥΝΑΤ, για το συγκεκριμένο θέμα.   

Θέλουμε η διαδικασία της αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ να είναι ουσιαστική και διαφανής και για το λόγο αυτό δεν πρέπει να υπάρχουν «κλειστά χαρτιά» και ανεπιθύμητες ασάφειες. Καιρός είναι να μπει ένα τέλος και στο «κρυφτούλι» με τις υπάρχουσες μελέτες και να δοθούν ορισμένες ξεκάθαρες απαντήσεις, που σχετίζονται άμεσα με τη «νέα» διαδικασία αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ Αττικής:
1.  Για ποιο λόγο ο κ. Σγουρός κράτησε στο συρτάρι τις μελέτες και δεν τις παρέλαβε, ως όφειλε, επί ενάμισι χρόνο; Και γιατί προχώρησε στους τέσσερις διαγωνισμούς ΣΔΙΤ, αγνοώντας την τυπική και ουσιαστική υποχρέωση της αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ;
2.  Με ποια διαδικασία και με ποιο σκεπτικό παραλήφθηκαν οι μελέτες, τώρα, ενώ στο παρελθόν είχαν παραμεριστεί, ως εκπρόθεσμες;
3.  Γιατί δε δημοσιοποιούνται οι μελέτες, αφού έχουν παραληφθεί και «διαβιβαστεί αρμοδίως», ώστε να γνωρίζουμε το περιεχόμενο και την κατεύθυνσή τους;
4.  Το κυριότερο: ποια τύχη επιφυλάσσεται στις συγκεκριμένες μελέτες; Πρόκειται, μήπως, να αποτελέσουν τη βάση για τη μελέτη αναθεώρησης που θα εκπονήσει (;) η ομάδα εργασίας του ΕΔΣΝΑ;
5.  Με ποια διαδικασία και από ποιον θα εκπονηθεί η ΣΜΠΕ της αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ;  

Παραθέτουμε τις τελευταίες ενημερώσεις, που έχει λάβει η ΠΡΩΣΥΝΑΤ, για το θέμα:

Παρασκευή, 10 Απριλίου 2015

16 Απρίλη: Κινητοποίηση κατά της εξόρυξης χρυσού στη Χαλκιδική

ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΕΞΟΡΥΞΗ ΧΡΥΣΟΥ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΚΑΙ ΠΟΡΕΙΑ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ 
(ΠΕΜΠΤΗ 16 ΑΠΡΙΛΗ, 6 Μ.Μ., ΠΡΟΠΥΛΑΙΑ)

Με εντατικό ρυθμό συνεχίζεται η ισοπέδωση του δάσους των Σκουριών, στη Χαλκιδική. Τώρα, έχουμε όλοι και τη ζωντανή εικόνα της καταστροφής που συντελείται. Παρόλα αυτά, ότι έχουμε δει, ως τώρα, δεν είναι παρά ένα μικρό μόνο μέρος των όσων σχεδιάζονται, προκειμένου να υλοποιηθεί μια από τις πιο καταστροφικές επενδύσεις των τελευταίων δεκαετιών, αυτή της εξόρυξης χρυσού στη ΒΑ Χαλκιδική. Ξέρουμε, επίσης, πως κατάφεραν να φτάσουν ως εδώ. Με αδειοδοτήσεις στηριγμένες σε ψεύτικα στοιχεία και διάτρητες μελέτες. Με τον εκμαυλισμό και τον εκβιασμό μέρους της τοπικής κοινωνίας. Με τη βία, την καταστολή και τις διώξεις εναντίον όσων αντιδρούν. Με τη συγκατάνευση μιας «τυφλής» δικαιοσύνης. Και, τέλος, με την πλήρη υποστήριξη των κυβερνήσεων των τελευταίων ετών.


Μ’ αυτά και μ’ εκείνα, η Eldorado Gold, οι υποστηρικτές της και οι πολιτικοί προστάτες της πίστεψαν ότι έλυσαν το πρόβλημα δια παντός. Και ότι μπορούν να προχωρήσουν ανενόχλητοι την καταστροφική επένδυση στη Χαλκιδική. Υπολόγισαν λάθος. Λίγο η πολιτική αλλαγή των τελευταίων μηνών, πολύ περισσότερο ο ανυποχώρητος αγώνας της πλειοψηφίας των κατοίκων της περιοχής, έφτασαν για να αρχίσει πάλι ο πανικός και η ταραχή. Που εκδηλώνεται με τον πιο άσχημο τρόπο και με «πολιορκητικό κριό» τους εργαζόμενους στην εταιρεία, όπως έγινε πριν λίγες μέρες στο «Χοντρό δέντρο». Στημένες αντισυγκεντρώσεις, προπηλακισμοί και τραυματισμοί αγωνιζόμενων κατοίκων, τραμπουκισμοί στα χωριά. Και πάλι με τις «πλάτες» της αστυνομίας και πάλι με μαζική παραπληροφόρηση από τα κανάλια των εργολάβων, τα δικά τους κανάλια.

Τρίτη, 7 Απριλίου 2015

Αλλαγή προσανατολισμού χρειάζεται το εθνικό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων

Στην τελική ευθεία βρίσκεται το εθνικό σχέδιο δράσης για τη διαχείριση των αποβλήτων (ΕΣΔΑ). Το τελευταίο (και πιο σημαντικό) παραδοτέο της μελέτης που εκπονήθηκε, παραδόθηκε το Δεκέμβρη του 2014, ένα χρόνο, σχεδόν, μετά τη «διαβούλευση», που έγινε το Γενάρη του 2014 (!!!). Κάτι αντίστοιχο έχει γίνει με το εθνικό σχέδιο πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων.

Ακολούθησε η επεξεργασία του τελικού κειμένου του ΕΣΔΑ, από τους υπηρεσιακούς αρμοδίους του ΥΠΑΠΕΝ και απομένει η απόφαση της έγκρισης από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου. Προτού γίνει αυτό, θεωρούμε αναγκαίο η νέα ηγεσία του υπουργείου να προχωρήσει σε όλες τις αναγκαίες ενέργειες, ώστε ο ΕΣΔΑ να αποτελέσει αποτελεσματικό εργαλείο για την επαναχάραξη της πολιτικής διαχείρισης αποβλήτων, κάτι που το σχέδιο του ΕΣΔΑ δε διασφαλίζει, στην παρούσα μορφή του.

Επιγραμματικά, η εκτίμηση της ΠΡΩΣΥΝΑΤ είναι πως το τελικό κείμενο του ΕΣΔΑ σημαδεύεται από δύο, κομβικής σημασίας, επιλογές, οι οποίες αν δεν αναιρεθούν θα δυσκολέψουν σοβαρά την υλοποίηση ενός μοντέλου διαχείρισης των αποβλήτων με κοινωνικό, οικονομικό και περιβαλλοντικό όφελος. Αναφερόμαστε:
•  Στην υιοθέτηση της, νεοφιλελεύθερης «κοπής», επιλογής της ιδιωτικοποίησης μιας λειτουργίας με καθαρά δημόσιο χαρακτήρα.
•  Στη συντήρηση των ανεπαρκειών και των παραλείψεων της οδηγίας 2008/98/ΕΚ και του ν. 4042/2012.

Η εκτίμηση αυτή τεκμηριώνεται:
•  Ως προς το πρώτο σημείο, από την αντιμετώπιση της διαχείρισης των αποβλήτων σαν μιας κλασικής οικονομικής δραστηριότητας, απ’ όπου και απορρέει η παραπομπή στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», στις ΣΔΙΤ, στην «αξιοποίηση» ιδιωτικών κεφαλαίων και η συνεχής επίκληση της επιχειρηματικότητας.
•  Ως προς το δεύτερο σημείο, από τη συντήρηση μιας ορισμένης ερμηνείας της ιεράρχησης της διαχείρισης, από την προτίμηση στη γενική έννοια της ανάκτησης, αντί της προδιαλογής υλικών, από την ενθάρρυνση της μηχανικής επεξεργασίας σύμμεικτων και των πρακτικών ενεργειακής αξιοποίησης των αποβλήτων. Την ίδια στιγμή, που ακόμη και η ίδια η ΕΕ αναθεωρεί, προς το αυστηρότερο, την οδηγία  2008/98/ΕΚ.

Η ΠΡΩΣΥΝΑΤ καταθέτει στο ΥΠΑΠΕΝ και στο ΥΠΕΣΔΑ αναλυτικό σχολιασμό του σχεδίου του ΕΣΔΑ, καθώς και κείμενο κωδικοποιημένων παρατηρήσεων και προτάσεων, το οποίο και παρατίθεται, στη συνέχεια. Με την παρέμβασή μας αυτή θέλουμε να υπογραμμίσουμε τη σημασία που αποδίδουμε στο περιεχόμενο του ΕΣΔΑ. Εκτός των άλλων και επειδή θα καθορίσει τον προσανατολισμό των περιφερειακών σχεδίων διαχείρισης (ΠΕΣΔΑ), που με τη σειρά τους έχουν καθυστερήσει αδικαιολόγητα.