Τετάρτη, 10 Δεκεμβρίου 2014

Ο περιφερειάρχης, Ο ΕΣΔΑΚ, οι ΦοΔΣΑ και οι μονάδες βιοαερίου - βιομάζας

Με την απόφαση 89/02-07-2013 του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης[1] εγκρίθηκε η Αναθεώρηση - Επικαιροποίηση του Περιφερειακού Σχεδιασμού Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Κρήτης (ΠΕΣΔΑΚ).

Από τότε και στο εξής ο Περιφερειάρχης επιχαίρει και διατυμπανίζει ότι η Κρήτη απέφυγε την καύση απορριμμάτων. Προχθές μάλιστα πρωτοστάτησε στη λήψη της απόφασης του νέου Δ.Σ. του ΕΣΔΑΚ, που δεν αποδέχθηκε την απόφαση του Δήμου Ηρακλείου που ζητούσε τη διακοπή λειτουργίας της μονάδας βιοξήρανσης, για να μη μπει σε κίνδυνο «ο καλύτερος περιφερειακός σχεδιασμός για τ’ απορρίμματα σε όλη τη χώρα» όπως είπε!

1. ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΕΣΔΑΚ ΓΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ, ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Στον ΠΕΣΔΑΚ υπάρχουν συγκεκριμένες προβλέψεις  για τα οργανικά απόβλητα και τα γεωργικά υπολείμματα. Τέθηκαν ποιοτικοί στόχοι όπως:
·       Βιώσιμη διαχείριση αποβλήτων στο σύνολο της Περιφέρειας
·       Πρόληψη ή μείωση της παραγωγής αποβλήτων (ποσοτική μείωση) καθώς και μείωση της περιεκτικότητάς τους σε επικίνδυνες ουσίες (ποιοτική βελτίωση).
·       Επαναχρησιμοποίηση υλικών από τα απόβλητα.
·       Αξιοποίηση των αποβλήτων (ανακύκλωση και ανάκτηση ενέργειας).
·       Εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει».
·       Εφαρμογή της αρχής της εγγύτητας.
·       Χρησιμοποίηση των βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη την τεχνολογική εφαρμοσιμότητα και την οικονομική βιωσιμότητα.
·       κλπ.

Οι ποιοτικοί στόχοι που τέθηκαν αναφέρονται και στις τρεις (3) γενικές κατηγορίες αποβλήτων, δηλαδή όχι μόνο στα αστικά απόβλητα, αλλά και σε άλλες κατηγορίες όπως είναι τα γεωργικά υπολείμματα και άχρηστα γεωργικά προϊόντα.

Στην απόφαση αναφέρεται ότι θα δημιουργηθούν «Μονάδες επεξεργασίας προδιαλεγμένων οργανικών που η δυναμικότητά τους μπορεί να αυξηθεί με συνεπεξεργασία φυτικών υπολειμμάτων, προκειμένου να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητά τους και η βελτιστοποίηση του παραγόμενου εδαφοβελτιωτικού (compost)».

Σε ότι αφορά στα «Γεωργικά υπολείμματα και άχρηστα γεωργικά προϊόντα»[2] η απόφαση αναφέρεται στη Μελέτη του ΠΕΣΔΑΚ (Κεφ. 4, σελ.134-151). Τα παραπάνω αποτυπώνονται στην τελική απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου όπου αναφέρεται:
«Δράσεις
Η Περιφέρεια θα συνδράμει στην όσο το δυνατό καλύτερη αξιολόγηση των δυνατοτήτων αξιοποίησής τους, με την προώθηση των παρακάτω δράσεων και ενεργειών:
·       την ανάπτυξη συστήματος συλλογής και καταγραφής δεδομένων αναφορικά με την παραγωγή και τη διαχείριση των γεωργικών υπολειμμάτων και άχρηστων γεωργικών προϊόντων μέσω ενεργοποίησης των Συλλόγων των αγροτών, κτηνοτρόφων και λοιπών παραγωγών,
·       την οργάνωση προγραμμάτων πληροφόρησης του κοινού και των φορέων εκμετάλλευσης σχετικά με τις διαθέσιμες πρακτικές και τεχνικές αξιοποίησης,
·       την υποστήριξη σε θέματα αδειοδότησης και κοινωνικής αποδοχής των υποδομών επεξεργασίας και αξιοποίησης.

Συγχρόνως, υπάρχει η δυνατότητα συνδιάθεσης ή/και συνεπεξεργασίας με τα αστικά στερεά απόβλητα, εφόσον τα ποσοτικά και ποιοτικά τους χαρακτηριστικά το επιτρέπουν. Αυτό αποτελεί ευθύνη του ΦοΔΣΑ που διαχειρίζεται έργα επεξεργασίας ή/και διάθεσης ΑΣΑ, με την προϋπόθεση ότι η διαστασιολόγηση των έργων διαχείρισης το επιτρέπει, καθώς και ότι προβλέπεται στις αντίστοιχες περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις.

Αναφορικά με τα γεωργικά υπολείμματα θα πρέπει να προχωρήσει καταρχήν η υλοποίηση των τριών μονάδων επεξεργασίας γεωργικών υπολειμμάτων (στην Ιεράπετρα ΠΕ Λασιθίου, την Μεσσαρά ΠΕ Ηρακλείου, και την Κουντούρα ΠΕ Χανίων) που προβλέπονταν στην απόφαση τροποποίησης του ΠΕΣΔΑ Κρήτης το 2006 (ορθή επανάληψη) έτσι ώστε να δρομολογηθεί άμεσα η αξιοποίηση των αποβλήτων αυτών που μπορούν να αποτελέσουν πηγή οργανικής ουσίας, στοιχείου πολύτιμου για τα εδάφη της Κρήτης τα οποία αντιμετωπίζουν πλέον το φαινόμενο της ερημοποίησης και της διάβρωσης. Επιπλέον, προτείνεται σε δεύτερο στάδιο η εκπόνηση τεχνοοικονομικής μελέτης για να διερευνηθεί η πιθανή ανάγκη κατασκευής επιπλέον μονάδων επεξεργασίας γεωργικών υπολειμμάτων».

Στην απόφαση έγκρισης του ΠΕΣΔΑ, προβλέπεται για τα προδιαλεγένα οργανικά απόβλητα προς κομποστοποίηση, η μικρή -κατά τη γνώμη μας- ποσότητα των 57.900 τόνων, ποσότητα που θα μπορούσε να ήταν πολύ μεγαλύτερη αν πράγματι η προώθηση της διαλογής στην πηγή αποτελούσε προτεραιότητα του Περιφερειακού Σχεδιασμού.

Προβλέπονται επίσης Μονάδες Επεξεργασίας Προδιαλεγμένων Οργανικών σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες, που αποτυπώνονται και σε σχετικό χάρτη.

2. ΟΙ ΜΟΝΑΔΕΣ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ - ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΖΟΝΤΑΙ ΤΟΝ ΠΕΣΔΑΚ

Ενώ λοιπόν θα περίμενε κανείς την υλοποίηση του ΠΕΣΔΑΚ, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά της Κρήτης, (μικρές ποσότητες υπολειμμάτων, διασπορά, εναλλακτικές χρήσεις με συγκριτική αξιολόγηση και προτεραιότητα την κάλυψη αναγκών σε ζωοτροφές και εδαφοβελτιωτικά που εισάγονται και ανεβάζουν το κόστος παραγωγής του πρωτογενή), η κυβέρνηση νομοθετεί απέναντι στις υποχρεώσεις του ΠΕΣΔΑ, του ΕΣΔΑΚ και των ΦοΣΔΑ.

Η διαδικασία αδειοδότησης βιομάζας - βιοερίου - βιορευστών με κατανομή ισχύος έως 1 MW (999 ΚW), ανά μονάδα:
·       επιτρέπει την καύση, με τη μορφή της αεριοποίησης,
·       προτάσσει την προτεραιότητα παραγωγής ενέργειας με χρήση υλικών που χρησιμοποιούνται για ζωοτροφή,
·       αφήνει ανοικτά, είτε την εισαγωγή υλικών για τη λειτουργία των μονάδων, είτε τη δημιουργία βιομάζας με νέες φυτεύσεις που θα μπορούσαν να είναι χρήσιμες ως καλλιέργειες ή ως ζωοτροφές όπως π.χ. φραγκόσυκα, είτε τη συλλογή «αυτοφυούς βιομάζας» όπως π.χ. καλάμια, ή και τι άλλο άραγε;
·       καταργεί την αρχή της εγγύτητας, αφού προτεραιότητα αδειοδότησης αποκτούν όσοι κινήθηκαν γρηγορότερα και όχι κατ’ ανάγκη όπου υπάρχει συγκεντρωμένη και -βέβαια- μη χρήσιμη βιομάζα,
·       ανταγωνίζεται και υπαρκτές προσπάθειες τοπικών φορεών (Ιεράπετρα, Χανιά κλπ.) για διαχείριση του κατσίγαρου με κομποστοποίηση, ως εδαφοβελτιωτικού, με χαμηλό κόστος,
·       προσθέτει κόστος στην παραγωγή ενέργειας, αφού η παραγόμενη ενέργεια θα αποζημιώνεται με το τριπλάσιο του ποσού που πληρώνουμε σήμερα.

Ο Περιφερειάρχης, ο ΕΣΔΑΚ, οι ΦοΣΔΑ, θα υπερασπιστούν σήμερα τον Περιφερειακό Σχεδιασμό για τον οποίο υπερηφανεύονται; Ειδικά η Περιφέρεια, θα υποστηρίξει ως κρίσιμες προτεραιότητες για την Κρήτη την εξασφάλιση ζωοτροφών και εδαφοβελτιωτικών, και το χαμηλό κόστος της ενέργειας;

Ηράκλειο 7-12-2014

Βάννα Σφακιανάκη
Αρχιτέκτων



[1] ΑΔΑ: ΒΛ4Τ7ΛΚ-ΛΙΩ
[2]  Γ. Λοιπές κατηγορίες μη επικινδύνων αποβλήτων πλην των ΑΣΑ

Τρίτη, 9 Δεκεμβρίου 2014

ΦΟΔΣΑ Α.Ε. στην περιφέρεια Στερεάς;

Στα δημοτικά συμβούλια της Στερεάς Ελλάδας, συζητιέται αυτή την περίοδο η συγκρότηση Ανώνυμης Εταιρείας στην οποία θα μετέχουν όλοι οι Δήμοι της Στερεάς, με αντικείμενο την διαχείριση των στερεών αποβλήτων.

Στο προτεινόμενο καταστατικό και στους σκοπούς της Α.Ε. προβλέπονται όλες οι διαδικασίες που σήμερα ασκούν οι Δήμοι. Από την καθαριότητα των κοινοχρήστων χώρων μέχρι την αποκομιδή των απορριμμάτων και από την ανακύκλωση μέχρι την υγειονομική ταφή και την ενεργειακή αξιοποίηση (δηλαδή και την καύση). Η τελευταία μάλιστα αναφέρεται δύο φορές. Ο ίδιος ο ΦοΔΣΑ είναι αυτός που θα εκπονεί και θα εφαρμόζει τον Περιφερειακό Σχεδιασμό Διαχείρισης Απορριμμάτων.

Η λειτουργία του ΦοΔΣΑ Α.Ε. προβλέπεται ακόμη πιο συγκεντρωτική και αδιαπέραστη. Η Γενική Συνέλευση προβλέπεται να συγκαλείται υποχρεωτικά μια φορά κατ’ έτος. Η απαρτία επιτυγχάνεται  «όταν είναι παρόντες ή αντιπροσωπεύονται σ' αυτή μέτοχοι που εκπροσωπούν το ένα τρίτο (1/3) τουλάχιστον του μετοχικού κεφαλαίου» δηλαδή 8 από τους 25 Δήμους. Όλες οι ουσιαστικές αρμοδιότητες ασκούνται από το Δ.Σ. που είναι μόλις 11-μελές. Αυτό το Δ.Σ. εκτός των άλλων αποφασίζει και για το κόστος των προαναφερόμενων υπηρεσιών του ΦοΔΣΑ προς τους Δήμους. Η είσπραξη είναι βεβαιωμένη είτε από την απευθείας μεταβίβαση των δημοτικών τελών στον ΦοΔΣΑ είτε από την απόδοση από τους Δήμους. Για τους κακοπληρωτές προβλέπεται η παρακράτηση μέσω του ΥΠΕΣ από τα τακτικά τους έσοδα.

Με τις προβλέψεις αυτές, οι Δήμοι εκχωρούν τη δυνατότητα να κάνουν πολιτική αφενός για ένα κρίσιμο περιβαλλοντικό ζήτημα, τη διαχείριση των απορριμμάτων και αφετέρου για τα δημοτικά τέλη. Αυτά ουσιαστικά θα αποφασίζονται από το διοικητικό συμβούλιο του ΦοΔΣΑ, αφού η καθαριότητα είναι μια ανταποδοτική λειτουργία, δηλαδή όσα δαπανώνται πρέπει να εισπράττονται άμεσα και στο ακέραιο από τους δημότες. Οι αποφάσεις τόσο για τις μεθόδους της διαχείρισης όσο και για τα οικονομικά μεγέθη θα λαμβάνονται από τον ΦοΔΣΑ Α.Ε.

Ο ΦοΔΣΑ της Στερεάς καλύπτει μια τεράστια και άνιση περιοχή από τα Άγραφα και την ορεινή Δωρίδα, μέχρι τη Σκύρο, την Κάρυστο και το Σχηματάρι. Είναι φανερό ότι ούτε καν τα δημοτικά συμβούλια, πόσο μάλλον οι πολίτες δεν θα μπορούν να ελέγχουν την λειτουργία του. Ακόμη περισσότερο: ενώ οι εκπρόσωποι των δήμων θα εναλλάσσονται από εκλογές σε εκλογές, ο βασικός μηχανισμός διοίκησης παραμένει σταθερός. Με εξασφαλισμένη την υποχρεωτική χρηματοδότηση από τους δημότες, η διοίκηση του ΦοΔΣΑ Α.Ε., μπορεί να οργανώνει επαφές, να αποκτά τεχνογνωσία, να καλλιεργεί δημόσιες ή και πελατειακές σχέσεις και τελικά να αυτονομείται από τους αιρετούς της Αυτοδιοίκησης που έχουν να διαχειριστούν ένα πλήθος προβλημάτων της καθημερινότητας των Δήμων. 

Το τελευταίο είναι ήδη φανερό στη λειτουργία της πιο οργανωμένης Α.Ε. που δρα προς το παρόν στην σχετικά μικρή επικράτεια της επαρχίας Θήβας. Η παρουσία του διοικητικού μηχανισμού της σχεδόν σε  όλα τα δημοτικά συμβούλια, τους ΦοΔΣΑ και τους ΧΥΤΑ της Στερεάς, ο ορισμός της Θήβας ως έδρας του περιφερειακού ΦοΔΣΑ ΑΕ, οι ομόφωνες διαδικασίες στην ανάδειξη των οργάνων του περιφερειακού ΦοΔΣΑ, οι πανομοιότυπες εισηγήσεις των Δημάρχων, δίνουν μια πρόγευση για το μέλλον. Ακόμη πιο χαρακτηριστικά για την αυτονομημένη λειτουργία της ΔΕΠΟΔΑΘ, είναι όσα έχουν προηγήθηκαν. Ενδεικτικά:

2.  Στη Λαμία ο ανενεργός και υπό εκκαθάριση ΦΟΔΣΑ κεντρικής Φθιώτιδας ανέθεσε την λειτουργία του ΧΥΤΑ Λαμίας  στον ΦΟΔΣΑ (ΔΕΠΟΔΑΘ) της Θήβας που με τη σειρά της τον προκήρυξε για να τον αναλάβει εργολάβος. Υπήρχε ένα μικρό πρόβλημα:  τον ΧΥΤΑ τον διαχειρίζεται μέχρι σήμερα ο Δήμος Λαμιέων.  Κάλεσαν λοιπόν το δημοτικό συμβούλιο Λαμίας να αναθέσει στον ΦΟΔΣΑ κεντρικής Φθιώτιδας την λειτουργία του ΧΥΤΑ Λαμίας, χωρίς να τους ενημερώσουν ότι είχε ήδη δρομολογηθεί η μεταβίβασή της λειτουργίας του στη ΔΕΠΟΔΑΘ και από κει σε εργολάβο. Τελικά κατόπιν καταγγελιών της αντιπολίτευσης, ο διαγωνισμός ακυρώνεται προς το παρόν
3.  Το Δ.Σ της ΔΕΠΟΔΑΘ ήδη ξεκίνησε να παραλαμβάνει και σκουπίδια από άλλες περιοχές εκτός Στερεάς, χωρίς ενημέρωση των δημοτικών συμβουλίων και χωρίς να προβλέπεται από τον ΠΕΣΔΑ της Στερεάς.

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ

Α. Τι σχεδιάζεται στη Στερεά

Με βάση τα νέα έργα που έχουν εγκριθεί και όσα εξαγγέλλονται:
·       3 εργοστάσια επεξεργασίας σύμμεικτων (ΜΕΑ) σε Θήβα, Χαλκίδα, Λαμία
·       ΣΜΑ σε Ευρυτανία, Φωκίδα, Εύβοια, Φθιώτιδα (Δ. Λοκρών)
·       μονάδες κομποστοποίησης σε Δήμους (Δελφών, Λοκρών, Καρύστου)
·       ΧΥΤΑ (επέκταση Λαμίας -Χαλκίδας- ΧΥΤΥ)

Β. Υπάρχει άλλη πρόταση;

Υπάρχει και περιγράφεται σε πρόσφατο οδηγό, που εκπονήσαμε ως ΠΡΩΣΥΝΑΤ.
Επίσης, η αναλυτική πρόταση για την αποκεντρωμένη διαχείριση απορριμμάτων στην περιφέρεια Στερεάς με κοινωνική συμμετοχή και έλεγχο, με θέσεις εργασίας, με οφέλη για την τοπική οικονομία.


9/12/2014
Δέσποινα Σπανούδη


Σάββατο, 6 Δεκεμβρίου 2014

Θολό τοπίο …

Θολό εξακολουθεί να παραμένει το τοπίο, ως προς τις προθέσεις της περιφερειακής αρχής και μετά τη συνεδρίαση του περιφερειακού συμβουλίου, της Πέμπτης 4/12/2014. Αναφερόμαστε στη διαχείριση των απορριμμάτων και στο συγκεκριμένο τρόπο με τον οποίο η πλειοψηφούσα παράταξη σκοπεύει να χειριστεί μια σειρά κρίσιμων θεμάτων, στα οποία, εκτός από τη γενική κατεύθυνση, χρειάζεται η αναλυτική περιγραφή του περιεχομένου τους, το χρονοδιάγραμμα και τα μέσα για την υλοποίησή τους.

Η ασάφεια αυτή είχε επισημανθεί από την πρώτη στιγμή. Τότε, δηλαδή, που η κ. Δούρου, με την επιστολή της προς τους δήμους, ζητούσε την εκπόνηση τοπικών σχεδίων διαχείρισης και, ταυτόχρονα, έβαζε τις βασικές προτεραιότητες:
·       σταδιακή μεταφορά δραστηριοτήτων της ΟΕΔΑ Φυλής ή και των εγκαταστάσεών της καθώς και το οριστικό κλείσιμό της, στο πλαίσιο ενός συγκεκριμένου, αυστηρού χρονοδιαγράμματος.
·       ακύρωση των διαγωνιστικών διαδικασιών που προωθούνταν από την προηγούμενη διοίκηση για τις 4 μονάδες επεξεργασίας σύμμεικτων με ΣΔΙΤ, με φαραωνικά έργα, εγγυημένες μεγάλες ποσότητες απορριμμάτων.
·       ριζική αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ μέσα από δημόσια, ευρεία διαβούλευση με το σύνολο των δήμων της Αττικής, τους κοινωνικούς φορείς, την επιστημονική κοινότητα, την ΠΟΕ-ΟΤΑ, περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Η προσδοκία ότι στη συνεδρίαση του περιφερειακού συμβουλίου θα λέγονταν αυτά που δεν ειπώθηκαν με την επιστολή δεν επιβεβαιώθηκε. Επαναλήφθηκαν οι γενικές κατευθύνσεις, συμπληρωμένες με μια κριτική στην προηγούμενη περιφερειακή αρχή και στην κυβερνητική επιλογή «καπελώματος» των περιφερειών, στην κατάρτιση των περιφερειακών σχεδιασμών, όπως εκδηλώθηκε με το σχέδιο νόμου για την ανακύκλωση, του οποίου αποφασίστηκε να ζητηθεί η απόσυρση. Μεταφέρθηκε ένα κλίμα έντονης κινητικότητας στους δήμους, σαν συνέπεια της επιστολής. Κινητικότητα που, στο βαθμό που υπάρχει, δεν γίνεται αντιληπτή στις τοπικές κοινωνίες και δεν μεταφράζεται, πάντα, με ευθύγραμμο τρόπο. Είναι πρόσφατο το παράδειγμα διοίκησης δήμου, που υπερθεματίζει για την ανάγκη τοπικής διαχείρισης και, ταυτόχρονα, ζητά τη συνέχιση των διαγωνισμών ΣΔΙΤ για τα εργοστάσια επεξεργασίας σύμμεικτων.

Ήταν τόσο εμφανής η απουσία των συγκεκριμένων αναφορών, που δεν υπήρξε ούτε ένα σχήμα στο περιφερειακό συμβούλιο να μην την εκμεταλλευτεί. Το εξαιρετικά ενοχλητικό στην υπόθεση είναι η απρόσμενη ευκαιρία που δόθηκε στους υποστηρικτές του συγκεντρωτικού - φιλοεργολαβικού μοντέλου (Σγουρός, Κουμουτσάκος) να επιχειρήσουν έξοδο από τη θέση απομόνωσης στην οποία βρίσκονται. Κι αν η διαχείριση της αξιοπιστίας της νέας περιφερειακής αρχής είναι δική της υπόθεση, δεν μπορεί να ειπωθεί το ίδιο για την πρόταση της αποκεντρωμένης διαχείρισης, που γεννήθηκε και μορφοποιήθηκε στη βάση της κοινωνίας και πρέπει να προστατευτεί σαν «κόρη οφθαλμού». 

Τι χρειάζεται να γίνει σήμερα και δεν έχει κάνει, προς το παρόν, η νέα περιφερειακή διοίκηση:
·       Να περιγράψει με σαφήνεια τις βασικές αρχές της αναθεώρησης του περιφερειακού σχεδιασμού και να μην αρκεστεί στις αόριστες αρχές της αποκέντρωσης, της ανακύκλωσης και της κομποστοποίησης. Πρέπει να περιγραφεί το είδος των δραστηριοτήτων που θα αναπτυχθούν σε περιφερειακό επίπεδο και αυτών που μπορούν και πρέπει να αναπτυχθούν στο τοπικό επίπεδο. Από τις πρώτες απαντήσεις των δήμων, είναι εμφανής ο κίνδυνος οι δήμοι να αρκεστούν σε δράσεις περιορισμένης κλίμακας (π.χ. εκτροπή από την ταφή των κλαδεμάτων, εμμονή στον μπλε κάδο κλπ.).
·       Να κατοχυρώσει με απόφαση του περιφερειακού συμβουλίου την πολιτική βούληση του οργάνου να υιοθετήσει και να υλοποιήσει τις παραπάνω βασικές αρχές. Το ίδιο οφείλει να κάνει και η περιφερειακή ένωση δήμων (ΠΕΔ), που είναι η άλλη «συνιστώσα» του ΕΔΣΝΑ. Αν δεν εκπληρώνεται αυτή η προϋπόθεση, πού θα στηρίζονται οι κρίσιμες αποφάσεις που θα κληθεί να πάρει ο ΕΔΣΝΑ και ποια θα είναι η δημοκρατική νομιμοποίησή τους;
·       Να δρομολογήσει, στην πρώτη κιόλας συνεδρίαση της νέας ΕΕ του ΕΔΣΝΑ, την οριστική και αμετάκλητη ακύρωση των διαγωνισμών ΣΔΙΤ και την έναρξη της εκπόνησης της μελέτης αναθεώρησης του περιφερειακού σχεδιασμού, στη βάση των παραπάνω αρχών. Χωρίς μετάθεση του προβλήματος (της αναθεώρησης) στα συμπεράσματα αναποτελεσματικών ημερίδων που προγραμματίζονται, έστω και χωρίς χορηγούς. Η διαβούλευση στη βάση της κοινωνίας έχει ξεκινήσει εδώ και πολύ καιρό και έχει δώσει αποτελέσματα, υπεραρκετά για να ξεκινήσει η διαδικασία της αναθεώρησης, χωρίς καμία χρονοτριβή. Και, φυσικά, η διαβούλευση δε θα σταματήσει, μέχρι να ολοκληρωθεί και τυπικά αυτή η διαδικασία.
·       Να υποστηρίξει τους δήμους με έναν οδηγό εκπόνησης τοπικών σχεδίων διαχείρισης και με έναν αποτελεσματικό ανθρώπινο μηχανισμό, που θα μπορεί να δίνει συγκεκριμένη, πρακτική βοήθεια, στα τεχνικά, νομικά και διοικητικά προβλήματα που θα ανακύπτουν.
·         Να αποσαφηνίσει τη θέση για τη μη χρήση του ΧΥΤΑ Γραμματικού, χωρίς τις αμφισημίες που ακούσαμε από το στόμα του αρμόδιου χωρικού αντιπεριφερειάρχη: «τη μονάδα την ακυρώνουμε, τον ΧΥΤΑ τον βρήκαμε έτοιμο» (δηλαδή, ο ΧΥΤΑ δεν ακυρώνεται;).
·         Να προσδιορίσει τους όρους και το σαφές χρονοδιάγραμμα για το κλείσιμο της Φυλής. Ας μην παίζουμε με τις λέξεις, δεν μιλάμε για το αν κάποτε θα κλείσει η Φυλή. Αν ισχύει η δέσμευση ότι η Φυλή δεν θα αποτελεί μέρος του νέου σχεδιασμού και αν ο νέος σχεδιασμός αρχίσει να υλοποιείται άμεσα, δεν βλέπουμε κανένα λόγο να μη μπορεί να ειπωθεί το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα κλεισίματος της εγκατάστασης, στο σύνολό της. Και, φυσικά, δεν επιτρέπονται τοποθετήσεις, σαν αυτήν του «εκλεκτού» της πλειοψηφίας στην ΕΕ του ΕΔΣΝΑ κ. Βρούστη, που το νόημά της ήταν: το ουσιαστικό με τη Φυλή είναι να διασφαλίσουμε το μέγιστο χρόνο ζωής της και όχι το πότε θα κλείσει ή το ΕΜΑΚ μπορεί να λειτουργήσει αποδοτικά αν γίνουν κάποιες αλλαγές ή δεν έχουμε πρόβλημα με τους ιδιώτες στη διαχείριση των απορριμμάτων, αλλά με τους κρατικοδίαιτους ιδιώτες.
·       Να αρχίσει να δίνει υπόσταση στις πολιτικές χρηματοδότησης των αποκεντρωμένων δράσεων. Ο προϋπολογισμός υπάρχει, όπως και η πρόταση για το νέο ΠΕΠ της περιόδου 2014-2020. Στις βασικές γραμμές του, το ύψος των διαθέσιμων κονδυλίων πρέπει να είναι γνωστό. Ας αρχίσει ο προγραμματισμός για την προκήρυξη των αντίστοιχων έργων και για τη βέλτιστη δυνατή κατανομή των κονδυλίων. Η χρηματοδότηση είναι κομβικής σημασίας ζήτημα και για να πειστούν οι δήμοι να προσχωρήσουν στη λογική της αποκεντρωμένης διαχείρισης και για να μπορέσουν να υλοποιήσουν καλύτερα αυτά που σχεδιάζουν.
·       Να συνδυάσει τη σφοδρή κριτική στο σχέδιο νόμου για την ανακύκλωση με μια ριζική αναθεώρηση των σχέσεων με τα υπάρχοντα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης, με τη διεκδίκηση της ουσιαστικής πρόσβασης στο (δημόσιο) πόρο της ανακύκλωσης και με την απαίτηση να γίνει διαφανής η λειτουργία των ΚΔΑΥ της ΕΕΑΑ, για όσο διάστημα θα υπάρχουν με αυτήν τη μορφή.
·       Να καταργήσει το καθεστώς των ιδιωτικών εργολαβιών μεταφοράς ΑΣΑ στη Φυλή, να σταματήσει άμεσα τη μεταφορά σκουπιδιών από άλλες περιοχές, να αναλάβει δράσεις για την αποφυγή επιμόλυνσης των ΑΣΑ με επικίνδυνα απόβλητα και να διερευνήσει τον τρόπο διαχείρισης των υγειονομικών αποβλήτων, ιδιαίτερα των μεγάλων υγειονομικών μονάδων.

Αν θέλαμε να αναζητήσουμε το βαθύτερο κίνητρο της στάσης της περιφερειακής αρχής, θα στεκόμασταν σε δύο πιθανές επιδιώξεις. Η πρώτη, να μετατεθεί όσο γίνεται αργότερα η λήψη των αποφάσεων στα πιο κρίσιμα ζητήματα, ενδεχομένως σε ένα πιο φιλικό πολιτικό περιβάλλον για την ίδια. Η δεύτερη, να μην υπάρξουν πολύ δεσμευτικές αποφάσεις των συλλογικών οργάνων (περιφέρειας και ΠΕΔ), ώστε να είναι πιο εύκολοι οι «χειρισμοί» στο εύθραυστο τοπίο του ΕΔΣΝΑ.

Κι αν θέλαμε να δώσουμε μια πολιτική εξήγηση γι αυτές τις επιδιώξεις, δεν θα ήταν άλλη από την ανασφάλεια που προκαλεί ο σημερινός συσχετισμός δυνάμεων. Με τη μόνη διαφορά ότι οι αναγκαίες σήμερα κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες, στο πεδίο της διαχείρισης των απορριμμάτων, δεν θα κτιστούν στη βάση αδιαφανών χειρισμών, αλλά με την πλήρη δημοσιοποίηση των όποιων δυσκολιών, με τη στήριξη στις κοινωνικές δυνάμεις που μάχονται καθημερινά και με εμμονή στις διακηρυγμένες θέσεις.

Σε μια περίοδο που στον τομέα της διαχείρισης των απορριμμάτων θα ληφθούν, έτσι κι αλλιώς, αποφάσεις για τις επόμενες 2-3 δεκαετίες, χρειάζονται σαφείς και επεξεργασμένοι στόχοι και η αναγκαία πολιτική βούληση για την υλοποίησή τους. Η ΠΡΩΣΥΝΑΤ, στις ελάχιστες ευκαιρίες που έχει να μεταφέρει αδιαμεσολάβητα τις θέσεις της στα θεσμικά πρόσωπα και όργανα, έχει κάνει σαφή τη διάθεσή της να συνεχίσει τις κινηματικές δράσεις, μαζί με όλες τις άλλες συλλογικότητες και, ταυτόχρονα, να συνεχίσει να συνεισφέρει στο πεδίο της τεκμηρίωσης. 

Κλείνοντας, ας επαναλάβουμε αυτό που είπαμε και στην τελευταία συνεδρίαση του περιφερειακού συμβουλίου: αν υπάρχει ένας σοβαρός κίνδυνος να ανακοπεί η ραγδαία μεταστροφή, που τα τελευταία χρόνια συντελείται στη βάση της κοινωνίας, προς μια λογική αποκεντρωμένης διαχείρισης των απορριμμάτων, δεν προέρχεται από πουθενά αλλού, παρά από την ατολμία και την αναβλητικότητα της νέας περιφερειακής αρχής και από την αδυναμία των κινημάτων να υπερασπιστούν το ίδιο το δημιούργημά τους.


5/12/2014

Πρωτοβουλία συνεννόησης για τη διαχείριση των απορριμμάτων (ΠΡΩΣΥΝΑΤ)

prosynat.blogspot.gr  - prosynat@gmail.com

Τετάρτη, 3 Δεκεμβρίου 2014

Οδηγός εκπόνησης τοπικών σχεδίων διαχείρισης

Πριν λίγες μέρες, η ΠΡΩΣΥΝΑΤ δημοσιοποίησε τη θέση της για την αναθεώρηση τουπεριφερειακού σχεδιασμού διαχείρισης στερεών αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) της Αττικής. Στη λογική της αποκεντρωμένης διαχείρισης, με έμφαση στην προδιαλογή των υλικών. Αναπόσπαστο μέρος του νέου σχεδιασμού, που πρέπει να ξεκινήσει άμεσα, είναι τα τοπικά σχέδια διαχείρισης που μπορούν και πρέπει να εκπονήσουν οι δήμοι της Αττικής. Εκτιμώντας τη δυσκολία που έχουν οι δήμοι να ξεκινήσουν αυτό το εγχείρημα, χωρίς ουσιαστική βοήθεια από την περιφέρεια, η ΠΡΩΣΥΝΑΤ εκπόνησε ένα συνοπτικό οδηγό εκπόνησης τοπικών σχεδίων διαχείρισης. Τον οδηγό αυτό, που κατατίθεται στο περιφερειακό συμβούλιο και θα σταλεί και στους δήμους, μαζί με το σχετικό υποστηρικτικό υλικό, δημοσιοποιούμε σήμερα.





Δευτέρα, 24 Νοεμβρίου 2014

Πρόταση αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ Αττικής, από την ΠΡΩΣΥΝΑΤ

Η ΠΡΩΣΥΝΑΤ κατέθεσε πρόταση με τις βασικές αρχές της αναθεώρησης του περιφερειακού σχεδιασμού διαχείρισης αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) της Αττικής, στα μέλη του περιφερειακού συμβουλίου, στον ΕΔΣΝΑ και στην περιφερειακή ένωση δήμων (ΠΕΔ) Αττικής. Την πρόταση συνοδεύει η παρακάτω επιστολή.

Προς τα μέλη του περιφερειακού συμβουλίου Αττικής και τον ΕΔΣΝΑ

Το σχέδιο για τη συγκεντρωτική και ιδιωτικοποιημένη διαχείριση των απορριμμάτων της Αττικής, με προμετωπίδα τα τέσσερα φαραωνικά εργοστάσια επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων, έχει πλήρως απονομιμοποιηθεί και βρίσκεται ένα βήμα πριν την οριστική του κατάρρευση. Η δυνατότητα να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί ένα μοντέλο αποκεντρωμένης, φιλοπεριβαλλοντικής και ήπιας διαχείρισης, με χαμηλό κόστος και δημόσιο χαρακτήρα, υπάρχει.

Οι fast track αναθεωρήσεις των περιφερειακών σχεδιασμών (ΠΕΣΔΑ), που ζήτησε το ΥΠΕΚΑ, η πρόθεση του ΥΠΕΣ να περιορίσει τις αρμοδιότητες των δήμων στη συλλογή και μεταφορά των απορριμμάτων και η τελευταία απόπειρα να μπει κάτω από την κηδεμονία του ΥΠΕΚΑ η διαμόρφωση των νέων περιφερειακών σχεδιασμών, το μόνο που προδίδουν είναι την ανησυχία των αρχιτεκτόνων του φιλοεργολαβικού σχεδιασμού.

Σε αυτήν τη χρονική στιγμή, το περιφερειακό συμβούλιο και ο ΕΔΣΝΑ χρειάζεται να υπερβούν τις γενικές διακηρύξεις και να αναλάβουν ουσιαστικές πρωτοβουλίες, που θα δρομολογήσουν το πέρασμα στο νέο μοντέλο διαχείρισης. Υπερεπείγοντα χαρακτήρα αποκτά η ακύρωση των διαγωνισμών ΣΔΙΤ, που βρίσκονται σε εξέλιξη και η ριζική αναθεώρηση του περιφερειακού σχεδιασμού της Αττικής.

Για να έχει ουσιαστικό περιεχόμενο αυτή η διαδικασία, χρειάζεται το περιφερειακό συμβούλιο, που έχει την ευθύνη της έγκρισης του ΠΕΣΔΑ και ο ΕΔΣΝΑ, που έχει την ευθύνη του σχεδιασμού και της υλοποίησης του ΠΕΣΔΑ, να έχουν ένα σαφές πλαίσιο στόχων και επιδιώξεων, στη βάση του οποίου θα κινηθούν οι μελετητικές ομάδες, που θα εκπονήσουν τη μελέτη αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ και τη στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) της αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ. Το πλαίσιο αυτό, εκτός των άλλων, θα αποτελέσει και την αναγκαία βάση για να αναπτυχθούν ουσιαστικά σχέδια τοπικής διαχείρισης από τους δήμους της Αττικής και για να τεκμηριωθεί η χρησιμότητά τους.

Η ΠΡΩΣΥΝΑΤ, θέλοντας να συμβάλλει σε αυτήν την προσπάθεια καταθέτει στο περιφερειακό συμβούλιο ολοκληρωμένη πρόταση με τις βασικές αρχές της αναθεώρησης του περιφερειακού σχεδιασμού (ΠΕΣΔΑ) της Αττικής, με την προσδοκία ότι η σχετική συζήτηση στο περιφερειακό συμβούλιο και στον ΕΔΣΝΑ θα ξεκινήσει πολύ σύντομα.