Τετάρτη, 31 Δεκεμβρίου 2014

Σημαντική εξέλιξη η ακύρωση των διαγωνισμών ΣΔΙΤ της Αττικής

Σημαντική εξέλιξη, στο μέτωπο της διαχείρισης των απορριμμάτων, αποτελεί η ακύρωση των διαγωνισμών ΣΔΙΤ, για τα τέσσερα θηριώδη εργοστάσια επεξεργασίας σύμμεικτων της Αττικής, που αποτελούν τη «ναυαρχίδα» των αντίστοιχων έργων, δρομολογημένων σε όλες, σχεδόν, τις περιοχές της χώρας. Η απόφαση πάρθηκε στη σημερινή (29/12/2014) συνεδρίαση της ΕΕ του ΕΔΣΝΑ, που ήταν ο φορέας των έργων, μετά από εισήγηση της κ. Δούρου και αφού είχαν γνωμοδοτήσει οι αρμόδιοι υπηρεσιακοί παράγοντες.

Τo τυπικό σκέλος της υπόθεσης αποδείχθηκε σχετικά εύκολη υπόθεση, αφού οι όροι των προκηρύξεων των διαγωνισμών, τόσο της πρώτης φάσης, όσο και της δεύτερης, προέβλεπαν τη δυνατότητα του ΕΔΣΝΑ να ακυρώσει τη διαδικασία, χωρίς την καταβολή αποζημίωσης στα εργολαβικά σχήματα που είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον ή είχαν προεπιλεγεί. Πέρα από αυτό, όμως, υπάρχει και το ουσιαστικό σκέλος της υπόθεσης, στο οποίο ήταν αφιερωμένο και το μεγαλύτερο μέρος της εισήγησης της κ. Δούρου, με την οποία αμφισβητούνταν η συμβατότητα της επιλογής των εργοστασίων σύμμεικτων με τις προτεραιότητες της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας και την ανάγκη αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ: «H αντίθεσή μας στο σχέδιο των 4 μονάδων επεξεργασίας απορριμμάτων (ΜΕΑ) με ΣΔΙΤ, δεν είναι κάποιες επιφυλάξεις σε επί μέρους ζητήματα μιας διαγωνιστικής διαδικασίας. Γι αυτό και δεν δεχόμαστε καμία συζήτηση, όπως προτείνει η κυβέρνηση, περί αλλαγής των όρων, κλπ. Είμαστε σαφείς: απορρίπτουμε συνολικά και επί της αρχής το περιεχόμενο και τον τρόπο της υλοποίησης του σχεδίου για τις 4 μονάδες επεξεργασίας απορριμμάτων με ΣΔΙΤ».

Με την ακύρωση των διαγωνισμών παραμερίζεται ένα σοβαρό εμπόδιο στην προσπάθεια υλοποίησης ενός εναλλακτικού μοντέλου διαχείρισης, το οποίο εξακολουθεί να είναι το κυρίως ζητούμενο στη νέα φάση, στην οποία έχουμε, ήδη, περάσει.  Και μάλιστα σε συνθήκες οριακές, που απαιτούν ξεκάθαρους στόχους, γρήγορα αντανακλαστικά και καθόλου χάσιμο χρόνου. Κρίσιμοι κρίκοι αυτής της διαδικασίας είναι η ριζική αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ και η εκπόνηση τοπικών σχεδίων διαχείρισης, η επιτυχής υλοποίηση των οποίων μπορεί να «εκτονώσει» την εκρηκτικότητα του προβλήματος, όσο θα δρομολογείται μια μόνιμη και βιώσιμη λύση. Στα πεδία αυτά θα δοκιμαστούν, το επόμενο διάστημα, όχι μόνο η περιφερειακή αρχή και ο ΕΔΣΝΑ, αλλά όλες οι πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις που πιστεύουν ειλικρινά στη λογική της αποκεντρωμένης διαχείρισης, με έμφαση στην προδιαλογή και ανάκτηση.

Η απόφαση για την ακύρωση των διαγωνισμών ΣΔΙΤ, ειδικά για το Γραμματικό και την Κερατέα, οφείλει να συνοδευτεί από μια, εξίσου, σαφή απόφαση «απαγκίστρωσης» από τις συμβάσεις κατασκευής των αντίστοιχων ΧΥΤΑ, που, για διαφορετικό λόγο στην κάθε περίπτωση, έχουν κριθεί σαν εντελώς ακατάλληλες λύσεις. Σημειώνουμε ότι:
·       Στην περίπτωση του Γραμματικού, η σύμβαση υλοποιείται και το έργο βρίσκεται σε προχωρημένο επίπεδο.
·       Στην περίπτωση της Κερατέας, το έργο δεν ξεκίνησε ποτέ, χωρίς να έχει ακυρωθεί η σύμβαση. Αντιθέτως, τα τελευταία χρόνια, έχουν δοθεί από την προηγούμενη περιφερειακή αρχή έξι διαδοχικές παρατάσεις, η τελευταία των οποίων έληξε στις 28/12/2014.

Στα θετικά της τελευταίας συνεδρίασης της ΕΕ του ΕΔΣΝΑ θα πρέπει να προσμετρηθεί και η άρνησή της να ανταποκριθεί θετικά στο νέο αίτημα του δήμου Τρίπολης, για συνέχιση της μεταφοράς των απορριμμάτων του στο ΧΥΤΑ Φυλής. 

31/12/2014

Πρωτοβουλία συνεννόησης για τη διαχείριση των απορριμμάτων (ΠΡΩΣΥΝΑΤ)

Κυριακή, 21 Δεκεμβρίου 2014

Κάτι τρέχει με τις ΣΔΙΤ …

Η τελευταία συνεδρίαση της ΕΕ του ΕΔΣΝΑ, υπό την προεδρία του κ. Σγουρού, έγινε στις 27/8/2014. Η πρώτη συνεδρίαση (και μοναδική προς το παρόν) της ΕΕ, υπό την προεδρία της κ. Δούρου, έγινε στις 12/12/2014. Όπως ήταν φυσικό, στην ημερήσια διάταξη υπήρχε πλήθος θεμάτων, σχετικών με την τρέχουσα διαχείριση του ΕΔΣΝΑ. Εστιάζουμε στο γεγονός ότι εκτός ημερήσιας διάταξης συζητήθηκε το θέμα των διαγωνισμών ΣΔΙΤ, για τις τέσσερις μονάδες επεξεργασίας σύμμεικτων. Η σχετική απόφαση αναρτήθηκε στη «Διαύγεια», στις 18/12/2014, με τίτλο: «Ενημέρωση ΕΕ αναφορικά με τους διαγωνισμούς των ΣΔΙΤ - Λήψη απόφασης».

Από την ανάγνωση της απόφασης προκύπτει ότι η νέα διοίκηση του ΕΔΣΝΑ δεν ήταν έτοιμη, στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, να φέρει ολοκληρωμένη πρόταση στην ΕΕ του ΕΔΣΝΑ για το πώς θα υλοποιήσει τη δέσμευσή της για «την ανατροπή του σχεδίου των ΣΔΙΤ για τις 4 μονάδες επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων». «Αναγκάστηκε» να συζητήσει έκτακτα το θέμα στην ΕΕ του ΕΔΣΝΑ, μετά από επιστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης (30/9/2014), που διαβιβάστηκε στον ΕΔΣΝΑ, μέσω εγγράφου του υφυπουργού εσ(ξ)ωτερικών (38237/16.10.2014). Σύμφωνα με την απόφαση, με την επιστολή ζητούνταν πληροφορίες για τις διαγωνιστικές διαδικασίες που ακολουθήθηκαν, μετά από καταγγελίες δύο εταιρειών (Μυτιληναίος - Καλογρίτσας), που αποκλείστηκαν από τη δεύτερη φάση των διαγωνισμών. Ο ΕΔΣΝΑ απάντησε στην επιστολή της ΕΕ στις 8/12/2014.

Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στο υπουργείο εξωτερικών, με τη συμμετοχή του εκτελεστικού γραμματέα της περιφέρειας Αττικής, στην οποία γνωστοποιήθηκε (!) ότι πρέπει, μέσα σε δεκαπέντε ημέρες, η εκτελεστική επιτροπή του ΕΔΣΝΑ να λάβει απόφαση για τη συνέχιση ή μη των διαγωνιστικών διαδικασιών. Ο ΕΔΣΝΑ ζήτησε παράταση δύο μηνών, αλλά «το σχετικό αίτημα δεν έχει γίνει αποδεκτό» (!!!). Με αυτά τα δεδομένα το θέμα ήρθε για συζήτηση, εκτός ημερήσιας διάταξης, στην εκτελεστική επιτροπή του ΕΔΣΝΑ, στις 12/12/2014. Η οποία, αποδεχόμενη την τελεσιγραφική απαίτηση της ΕΕ, αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη των υπηρεσιακών παραγόντων του ΕΔΣΝΑ, προκειμένου να λάβει απόφαση εντός δεκαπέντε ημερών, όπως της ζητήθηκε.     

Τετάρτη, 10 Δεκεμβρίου 2014

Ο περιφερειάρχης, Ο ΕΣΔΑΚ, οι ΦοΔΣΑ και οι μονάδες βιοαερίου - βιομάζας

Με την απόφαση 89/02-07-2013 του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης[1] εγκρίθηκε η Αναθεώρηση - Επικαιροποίηση του Περιφερειακού Σχεδιασμού Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Κρήτης (ΠΕΣΔΑΚ).

Από τότε και στο εξής ο Περιφερειάρχης επιχαίρει και διατυμπανίζει ότι η Κρήτη απέφυγε την καύση απορριμμάτων. Προχθές μάλιστα πρωτοστάτησε στη λήψη της απόφασης του νέου Δ.Σ. του ΕΣΔΑΚ, που δεν αποδέχθηκε την απόφαση του Δήμου Ηρακλείου που ζητούσε τη διακοπή λειτουργίας της μονάδας βιοξήρανσης, για να μη μπει σε κίνδυνο «ο καλύτερος περιφερειακός σχεδιασμός για τ’ απορρίμματα σε όλη τη χώρα» όπως είπε!

1. ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΕΣΔΑΚ ΓΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ, ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Στον ΠΕΣΔΑΚ υπάρχουν συγκεκριμένες προβλέψεις  για τα οργανικά απόβλητα και τα γεωργικά υπολείμματα. Τέθηκαν ποιοτικοί στόχοι όπως:
·       Βιώσιμη διαχείριση αποβλήτων στο σύνολο της Περιφέρειας
·       Πρόληψη ή μείωση της παραγωγής αποβλήτων (ποσοτική μείωση) καθώς και μείωση της περιεκτικότητάς τους σε επικίνδυνες ουσίες (ποιοτική βελτίωση).
·       Επαναχρησιμοποίηση υλικών από τα απόβλητα.
·       Αξιοποίηση των αποβλήτων (ανακύκλωση και ανάκτηση ενέργειας).
·       Εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει».
·       Εφαρμογή της αρχής της εγγύτητας.
·       Χρησιμοποίηση των βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη την τεχνολογική εφαρμοσιμότητα και την οικονομική βιωσιμότητα.
·       κλπ.

Οι ποιοτικοί στόχοι που τέθηκαν αναφέρονται και στις τρεις (3) γενικές κατηγορίες αποβλήτων, δηλαδή όχι μόνο στα αστικά απόβλητα, αλλά και σε άλλες κατηγορίες όπως είναι τα γεωργικά υπολείμματα και άχρηστα γεωργικά προϊόντα.

Στην απόφαση αναφέρεται ότι θα δημιουργηθούν «Μονάδες επεξεργασίας προδιαλεγμένων οργανικών που η δυναμικότητά τους μπορεί να αυξηθεί με συνεπεξεργασία φυτικών υπολειμμάτων, προκειμένου να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητά τους και η βελτιστοποίηση του παραγόμενου εδαφοβελτιωτικού (compost)».

Σε ότι αφορά στα «Γεωργικά υπολείμματα και άχρηστα γεωργικά προϊόντα»[2] η απόφαση αναφέρεται στη Μελέτη του ΠΕΣΔΑΚ (Κεφ. 4, σελ.134-151). Τα παραπάνω αποτυπώνονται στην τελική απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου όπου αναφέρεται:
«Δράσεις
Η Περιφέρεια θα συνδράμει στην όσο το δυνατό καλύτερη αξιολόγηση των δυνατοτήτων αξιοποίησής τους, με την προώθηση των παρακάτω δράσεων και ενεργειών:
·       την ανάπτυξη συστήματος συλλογής και καταγραφής δεδομένων αναφορικά με την παραγωγή και τη διαχείριση των γεωργικών υπολειμμάτων και άχρηστων γεωργικών προϊόντων μέσω ενεργοποίησης των Συλλόγων των αγροτών, κτηνοτρόφων και λοιπών παραγωγών,
·       την οργάνωση προγραμμάτων πληροφόρησης του κοινού και των φορέων εκμετάλλευσης σχετικά με τις διαθέσιμες πρακτικές και τεχνικές αξιοποίησης,
·       την υποστήριξη σε θέματα αδειοδότησης και κοινωνικής αποδοχής των υποδομών επεξεργασίας και αξιοποίησης.

Συγχρόνως, υπάρχει η δυνατότητα συνδιάθεσης ή/και συνεπεξεργασίας με τα αστικά στερεά απόβλητα, εφόσον τα ποσοτικά και ποιοτικά τους χαρακτηριστικά το επιτρέπουν. Αυτό αποτελεί ευθύνη του ΦοΔΣΑ που διαχειρίζεται έργα επεξεργασίας ή/και διάθεσης ΑΣΑ, με την προϋπόθεση ότι η διαστασιολόγηση των έργων διαχείρισης το επιτρέπει, καθώς και ότι προβλέπεται στις αντίστοιχες περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις.

Αναφορικά με τα γεωργικά υπολείμματα θα πρέπει να προχωρήσει καταρχήν η υλοποίηση των τριών μονάδων επεξεργασίας γεωργικών υπολειμμάτων (στην Ιεράπετρα ΠΕ Λασιθίου, την Μεσσαρά ΠΕ Ηρακλείου, και την Κουντούρα ΠΕ Χανίων) που προβλέπονταν στην απόφαση τροποποίησης του ΠΕΣΔΑ Κρήτης το 2006 (ορθή επανάληψη) έτσι ώστε να δρομολογηθεί άμεσα η αξιοποίηση των αποβλήτων αυτών που μπορούν να αποτελέσουν πηγή οργανικής ουσίας, στοιχείου πολύτιμου για τα εδάφη της Κρήτης τα οποία αντιμετωπίζουν πλέον το φαινόμενο της ερημοποίησης και της διάβρωσης. Επιπλέον, προτείνεται σε δεύτερο στάδιο η εκπόνηση τεχνοοικονομικής μελέτης για να διερευνηθεί η πιθανή ανάγκη κατασκευής επιπλέον μονάδων επεξεργασίας γεωργικών υπολειμμάτων».

Στην απόφαση έγκρισης του ΠΕΣΔΑ, προβλέπεται για τα προδιαλεγένα οργανικά απόβλητα προς κομποστοποίηση, η μικρή -κατά τη γνώμη μας- ποσότητα των 57.900 τόνων, ποσότητα που θα μπορούσε να ήταν πολύ μεγαλύτερη αν πράγματι η προώθηση της διαλογής στην πηγή αποτελούσε προτεραιότητα του Περιφερειακού Σχεδιασμού.

Προβλέπονται επίσης Μονάδες Επεξεργασίας Προδιαλεγμένων Οργανικών σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες, που αποτυπώνονται και σε σχετικό χάρτη.

2. ΟΙ ΜΟΝΑΔΕΣ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ - ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΖΟΝΤΑΙ ΤΟΝ ΠΕΣΔΑΚ

Ενώ λοιπόν θα περίμενε κανείς την υλοποίηση του ΠΕΣΔΑΚ, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά της Κρήτης, (μικρές ποσότητες υπολειμμάτων, διασπορά, εναλλακτικές χρήσεις με συγκριτική αξιολόγηση και προτεραιότητα την κάλυψη αναγκών σε ζωοτροφές και εδαφοβελτιωτικά που εισάγονται και ανεβάζουν το κόστος παραγωγής του πρωτογενή), η κυβέρνηση νομοθετεί απέναντι στις υποχρεώσεις του ΠΕΣΔΑ, του ΕΣΔΑΚ και των ΦοΣΔΑ.

Η διαδικασία αδειοδότησης βιομάζας - βιοερίου - βιορευστών με κατανομή ισχύος έως 1 MW (999 ΚW), ανά μονάδα:
·       επιτρέπει την καύση, με τη μορφή της αεριοποίησης,
·       προτάσσει την προτεραιότητα παραγωγής ενέργειας με χρήση υλικών που χρησιμοποιούνται για ζωοτροφή,
·       αφήνει ανοικτά, είτε την εισαγωγή υλικών για τη λειτουργία των μονάδων, είτε τη δημιουργία βιομάζας με νέες φυτεύσεις που θα μπορούσαν να είναι χρήσιμες ως καλλιέργειες ή ως ζωοτροφές όπως π.χ. φραγκόσυκα, είτε τη συλλογή «αυτοφυούς βιομάζας» όπως π.χ. καλάμια, ή και τι άλλο άραγε;
·       καταργεί την αρχή της εγγύτητας, αφού προτεραιότητα αδειοδότησης αποκτούν όσοι κινήθηκαν γρηγορότερα και όχι κατ’ ανάγκη όπου υπάρχει συγκεντρωμένη και -βέβαια- μη χρήσιμη βιομάζα,
·       ανταγωνίζεται και υπαρκτές προσπάθειες τοπικών φορεών (Ιεράπετρα, Χανιά κλπ.) για διαχείριση του κατσίγαρου με κομποστοποίηση, ως εδαφοβελτιωτικού, με χαμηλό κόστος,
·       προσθέτει κόστος στην παραγωγή ενέργειας, αφού η παραγόμενη ενέργεια θα αποζημιώνεται με το τριπλάσιο του ποσού που πληρώνουμε σήμερα.

Ο Περιφερειάρχης, ο ΕΣΔΑΚ, οι ΦοΣΔΑ, θα υπερασπιστούν σήμερα τον Περιφερειακό Σχεδιασμό για τον οποίο υπερηφανεύονται; Ειδικά η Περιφέρεια, θα υποστηρίξει ως κρίσιμες προτεραιότητες για την Κρήτη την εξασφάλιση ζωοτροφών και εδαφοβελτιωτικών, και το χαμηλό κόστος της ενέργειας;

Ηράκλειο 7-12-2014

Βάννα Σφακιανάκη
Αρχιτέκτων



[1] ΑΔΑ: ΒΛ4Τ7ΛΚ-ΛΙΩ
[2]  Γ. Λοιπές κατηγορίες μη επικινδύνων αποβλήτων πλην των ΑΣΑ

Τρίτη, 9 Δεκεμβρίου 2014

ΦΟΔΣΑ Α.Ε. στην περιφέρεια Στερεάς;

Στα δημοτικά συμβούλια της Στερεάς Ελλάδας, συζητιέται αυτή την περίοδο η συγκρότηση Ανώνυμης Εταιρείας στην οποία θα μετέχουν όλοι οι Δήμοι της Στερεάς, με αντικείμενο την διαχείριση των στερεών αποβλήτων.

Στο προτεινόμενο καταστατικό και στους σκοπούς της Α.Ε. προβλέπονται όλες οι διαδικασίες που σήμερα ασκούν οι Δήμοι. Από την καθαριότητα των κοινοχρήστων χώρων μέχρι την αποκομιδή των απορριμμάτων και από την ανακύκλωση μέχρι την υγειονομική ταφή και την ενεργειακή αξιοποίηση (δηλαδή και την καύση). Η τελευταία μάλιστα αναφέρεται δύο φορές. Ο ίδιος ο ΦοΔΣΑ είναι αυτός που θα εκπονεί και θα εφαρμόζει τον Περιφερειακό Σχεδιασμό Διαχείρισης Απορριμμάτων.

Η λειτουργία του ΦοΔΣΑ Α.Ε. προβλέπεται ακόμη πιο συγκεντρωτική και αδιαπέραστη. Η Γενική Συνέλευση προβλέπεται να συγκαλείται υποχρεωτικά μια φορά κατ’ έτος. Η απαρτία επιτυγχάνεται  «όταν είναι παρόντες ή αντιπροσωπεύονται σ' αυτή μέτοχοι που εκπροσωπούν το ένα τρίτο (1/3) τουλάχιστον του μετοχικού κεφαλαίου» δηλαδή 8 από τους 25 Δήμους. Όλες οι ουσιαστικές αρμοδιότητες ασκούνται από το Δ.Σ. που είναι μόλις 11-μελές. Αυτό το Δ.Σ. εκτός των άλλων αποφασίζει και για το κόστος των προαναφερόμενων υπηρεσιών του ΦοΔΣΑ προς τους Δήμους. Η είσπραξη είναι βεβαιωμένη είτε από την απευθείας μεταβίβαση των δημοτικών τελών στον ΦοΔΣΑ είτε από την απόδοση από τους Δήμους. Για τους κακοπληρωτές προβλέπεται η παρακράτηση μέσω του ΥΠΕΣ από τα τακτικά τους έσοδα.

Με τις προβλέψεις αυτές, οι Δήμοι εκχωρούν τη δυνατότητα να κάνουν πολιτική αφενός για ένα κρίσιμο περιβαλλοντικό ζήτημα, τη διαχείριση των απορριμμάτων και αφετέρου για τα δημοτικά τέλη. Αυτά ουσιαστικά θα αποφασίζονται από το διοικητικό συμβούλιο του ΦοΔΣΑ, αφού η καθαριότητα είναι μια ανταποδοτική λειτουργία, δηλαδή όσα δαπανώνται πρέπει να εισπράττονται άμεσα και στο ακέραιο από τους δημότες. Οι αποφάσεις τόσο για τις μεθόδους της διαχείρισης όσο και για τα οικονομικά μεγέθη θα λαμβάνονται από τον ΦοΔΣΑ Α.Ε.

Ο ΦοΔΣΑ της Στερεάς καλύπτει μια τεράστια και άνιση περιοχή από τα Άγραφα και την ορεινή Δωρίδα, μέχρι τη Σκύρο, την Κάρυστο και το Σχηματάρι. Είναι φανερό ότι ούτε καν τα δημοτικά συμβούλια, πόσο μάλλον οι πολίτες δεν θα μπορούν να ελέγχουν την λειτουργία του. Ακόμη περισσότερο: ενώ οι εκπρόσωποι των δήμων θα εναλλάσσονται από εκλογές σε εκλογές, ο βασικός μηχανισμός διοίκησης παραμένει σταθερός. Με εξασφαλισμένη την υποχρεωτική χρηματοδότηση από τους δημότες, η διοίκηση του ΦοΔΣΑ Α.Ε., μπορεί να οργανώνει επαφές, να αποκτά τεχνογνωσία, να καλλιεργεί δημόσιες ή και πελατειακές σχέσεις και τελικά να αυτονομείται από τους αιρετούς της Αυτοδιοίκησης που έχουν να διαχειριστούν ένα πλήθος προβλημάτων της καθημερινότητας των Δήμων. 

Το τελευταίο είναι ήδη φανερό στη λειτουργία της πιο οργανωμένης Α.Ε. που δρα προς το παρόν στην σχετικά μικρή επικράτεια της επαρχίας Θήβας. Η παρουσία του διοικητικού μηχανισμού της σχεδόν σε  όλα τα δημοτικά συμβούλια, τους ΦοΔΣΑ και τους ΧΥΤΑ της Στερεάς, ο ορισμός της Θήβας ως έδρας του περιφερειακού ΦοΔΣΑ ΑΕ, οι ομόφωνες διαδικασίες στην ανάδειξη των οργάνων του περιφερειακού ΦοΔΣΑ, οι πανομοιότυπες εισηγήσεις των Δημάρχων, δίνουν μια πρόγευση για το μέλλον. Ακόμη πιο χαρακτηριστικά για την αυτονομημένη λειτουργία της ΔΕΠΟΔΑΘ, είναι όσα έχουν προηγήθηκαν. Ενδεικτικά:

2.  Στη Λαμία ο ανενεργός και υπό εκκαθάριση ΦΟΔΣΑ κεντρικής Φθιώτιδας ανέθεσε την λειτουργία του ΧΥΤΑ Λαμίας  στον ΦΟΔΣΑ (ΔΕΠΟΔΑΘ) της Θήβας που με τη σειρά της τον προκήρυξε για να τον αναλάβει εργολάβος. Υπήρχε ένα μικρό πρόβλημα:  τον ΧΥΤΑ τον διαχειρίζεται μέχρι σήμερα ο Δήμος Λαμιέων.  Κάλεσαν λοιπόν το δημοτικό συμβούλιο Λαμίας να αναθέσει στον ΦΟΔΣΑ κεντρικής Φθιώτιδας την λειτουργία του ΧΥΤΑ Λαμίας, χωρίς να τους ενημερώσουν ότι είχε ήδη δρομολογηθεί η μεταβίβασή της λειτουργίας του στη ΔΕΠΟΔΑΘ και από κει σε εργολάβο. Τελικά κατόπιν καταγγελιών της αντιπολίτευσης, ο διαγωνισμός ακυρώνεται προς το παρόν
3.  Το Δ.Σ της ΔΕΠΟΔΑΘ ήδη ξεκίνησε να παραλαμβάνει και σκουπίδια από άλλες περιοχές εκτός Στερεάς, χωρίς ενημέρωση των δημοτικών συμβουλίων και χωρίς να προβλέπεται από τον ΠΕΣΔΑ της Στερεάς.

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ

Α. Τι σχεδιάζεται στη Στερεά

Με βάση τα νέα έργα που έχουν εγκριθεί και όσα εξαγγέλλονται:
·       3 εργοστάσια επεξεργασίας σύμμεικτων (ΜΕΑ) σε Θήβα, Χαλκίδα, Λαμία
·       ΣΜΑ σε Ευρυτανία, Φωκίδα, Εύβοια, Φθιώτιδα (Δ. Λοκρών)
·       μονάδες κομποστοποίησης σε Δήμους (Δελφών, Λοκρών, Καρύστου)
·       ΧΥΤΑ (επέκταση Λαμίας -Χαλκίδας- ΧΥΤΥ)

Β. Υπάρχει άλλη πρόταση;

Υπάρχει και περιγράφεται σε πρόσφατο οδηγό, που εκπονήσαμε ως ΠΡΩΣΥΝΑΤ.
Επίσης, η αναλυτική πρόταση για την αποκεντρωμένη διαχείριση απορριμμάτων στην περιφέρεια Στερεάς με κοινωνική συμμετοχή και έλεγχο, με θέσεις εργασίας, με οφέλη για την τοπική οικονομία.


9/12/2014
Δέσποινα Σπανούδη


Σάββατο, 6 Δεκεμβρίου 2014

Θολό τοπίο …

Θολό εξακολουθεί να παραμένει το τοπίο, ως προς τις προθέσεις της περιφερειακής αρχής και μετά τη συνεδρίαση του περιφερειακού συμβουλίου, της Πέμπτης 4/12/2014. Αναφερόμαστε στη διαχείριση των απορριμμάτων και στο συγκεκριμένο τρόπο με τον οποίο η πλειοψηφούσα παράταξη σκοπεύει να χειριστεί μια σειρά κρίσιμων θεμάτων, στα οποία, εκτός από τη γενική κατεύθυνση, χρειάζεται η αναλυτική περιγραφή του περιεχομένου τους, το χρονοδιάγραμμα και τα μέσα για την υλοποίησή τους.

Η ασάφεια αυτή είχε επισημανθεί από την πρώτη στιγμή. Τότε, δηλαδή, που η κ. Δούρου, με την επιστολή της προς τους δήμους, ζητούσε την εκπόνηση τοπικών σχεδίων διαχείρισης και, ταυτόχρονα, έβαζε τις βασικές προτεραιότητες:
·       σταδιακή μεταφορά δραστηριοτήτων της ΟΕΔΑ Φυλής ή και των εγκαταστάσεών της καθώς και το οριστικό κλείσιμό της, στο πλαίσιο ενός συγκεκριμένου, αυστηρού χρονοδιαγράμματος.
·       ακύρωση των διαγωνιστικών διαδικασιών που προωθούνταν από την προηγούμενη διοίκηση για τις 4 μονάδες επεξεργασίας σύμμεικτων με ΣΔΙΤ, με φαραωνικά έργα, εγγυημένες μεγάλες ποσότητες απορριμμάτων.
·       ριζική αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ μέσα από δημόσια, ευρεία διαβούλευση με το σύνολο των δήμων της Αττικής, τους κοινωνικούς φορείς, την επιστημονική κοινότητα, την ΠΟΕ-ΟΤΑ, περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Η προσδοκία ότι στη συνεδρίαση του περιφερειακού συμβουλίου θα λέγονταν αυτά που δεν ειπώθηκαν με την επιστολή δεν επιβεβαιώθηκε. Επαναλήφθηκαν οι γενικές κατευθύνσεις, συμπληρωμένες με μια κριτική στην προηγούμενη περιφερειακή αρχή και στην κυβερνητική επιλογή «καπελώματος» των περιφερειών, στην κατάρτιση των περιφερειακών σχεδιασμών, όπως εκδηλώθηκε με το σχέδιο νόμου για την ανακύκλωση, του οποίου αποφασίστηκε να ζητηθεί η απόσυρση. Μεταφέρθηκε ένα κλίμα έντονης κινητικότητας στους δήμους, σαν συνέπεια της επιστολής. Κινητικότητα που, στο βαθμό που υπάρχει, δεν γίνεται αντιληπτή στις τοπικές κοινωνίες και δεν μεταφράζεται, πάντα, με ευθύγραμμο τρόπο. Είναι πρόσφατο το παράδειγμα διοίκησης δήμου, που υπερθεματίζει για την ανάγκη τοπικής διαχείρισης και, ταυτόχρονα, ζητά τη συνέχιση των διαγωνισμών ΣΔΙΤ για τα εργοστάσια επεξεργασίας σύμμεικτων.

Ήταν τόσο εμφανής η απουσία των συγκεκριμένων αναφορών, που δεν υπήρξε ούτε ένα σχήμα στο περιφερειακό συμβούλιο να μην την εκμεταλλευτεί. Το εξαιρετικά ενοχλητικό στην υπόθεση είναι η απρόσμενη ευκαιρία που δόθηκε στους υποστηρικτές του συγκεντρωτικού - φιλοεργολαβικού μοντέλου (Σγουρός, Κουμουτσάκος) να επιχειρήσουν έξοδο από τη θέση απομόνωσης στην οποία βρίσκονται. Κι αν η διαχείριση της αξιοπιστίας της νέας περιφερειακής αρχής είναι δική της υπόθεση, δεν μπορεί να ειπωθεί το ίδιο για την πρόταση της αποκεντρωμένης διαχείρισης, που γεννήθηκε και μορφοποιήθηκε στη βάση της κοινωνίας και πρέπει να προστατευτεί σαν «κόρη οφθαλμού». 

Τι χρειάζεται να γίνει σήμερα και δεν έχει κάνει, προς το παρόν, η νέα περιφερειακή διοίκηση:
·       Να περιγράψει με σαφήνεια τις βασικές αρχές της αναθεώρησης του περιφερειακού σχεδιασμού και να μην αρκεστεί στις αόριστες αρχές της αποκέντρωσης, της ανακύκλωσης και της κομποστοποίησης. Πρέπει να περιγραφεί το είδος των δραστηριοτήτων που θα αναπτυχθούν σε περιφερειακό επίπεδο και αυτών που μπορούν και πρέπει να αναπτυχθούν στο τοπικό επίπεδο. Από τις πρώτες απαντήσεις των δήμων, είναι εμφανής ο κίνδυνος οι δήμοι να αρκεστούν σε δράσεις περιορισμένης κλίμακας (π.χ. εκτροπή από την ταφή των κλαδεμάτων, εμμονή στον μπλε κάδο κλπ.).
·       Να κατοχυρώσει με απόφαση του περιφερειακού συμβουλίου την πολιτική βούληση του οργάνου να υιοθετήσει και να υλοποιήσει τις παραπάνω βασικές αρχές. Το ίδιο οφείλει να κάνει και η περιφερειακή ένωση δήμων (ΠΕΔ), που είναι η άλλη «συνιστώσα» του ΕΔΣΝΑ. Αν δεν εκπληρώνεται αυτή η προϋπόθεση, πού θα στηρίζονται οι κρίσιμες αποφάσεις που θα κληθεί να πάρει ο ΕΔΣΝΑ και ποια θα είναι η δημοκρατική νομιμοποίησή τους;
·       Να δρομολογήσει, στην πρώτη κιόλας συνεδρίαση της νέας ΕΕ του ΕΔΣΝΑ, την οριστική και αμετάκλητη ακύρωση των διαγωνισμών ΣΔΙΤ και την έναρξη της εκπόνησης της μελέτης αναθεώρησης του περιφερειακού σχεδιασμού, στη βάση των παραπάνω αρχών. Χωρίς μετάθεση του προβλήματος (της αναθεώρησης) στα συμπεράσματα αναποτελεσματικών ημερίδων που προγραμματίζονται, έστω και χωρίς χορηγούς. Η διαβούλευση στη βάση της κοινωνίας έχει ξεκινήσει εδώ και πολύ καιρό και έχει δώσει αποτελέσματα, υπεραρκετά για να ξεκινήσει η διαδικασία της αναθεώρησης, χωρίς καμία χρονοτριβή. Και, φυσικά, η διαβούλευση δε θα σταματήσει, μέχρι να ολοκληρωθεί και τυπικά αυτή η διαδικασία.
·       Να υποστηρίξει τους δήμους με έναν οδηγό εκπόνησης τοπικών σχεδίων διαχείρισης και με έναν αποτελεσματικό ανθρώπινο μηχανισμό, που θα μπορεί να δίνει συγκεκριμένη, πρακτική βοήθεια, στα τεχνικά, νομικά και διοικητικά προβλήματα που θα ανακύπτουν.
·         Να αποσαφηνίσει τη θέση για τη μη χρήση του ΧΥΤΑ Γραμματικού, χωρίς τις αμφισημίες που ακούσαμε από το στόμα του αρμόδιου χωρικού αντιπεριφερειάρχη: «τη μονάδα την ακυρώνουμε, τον ΧΥΤΑ τον βρήκαμε έτοιμο» (δηλαδή, ο ΧΥΤΑ δεν ακυρώνεται;).
·         Να προσδιορίσει τους όρους και το σαφές χρονοδιάγραμμα για το κλείσιμο της Φυλής. Ας μην παίζουμε με τις λέξεις, δεν μιλάμε για το αν κάποτε θα κλείσει η Φυλή. Αν ισχύει η δέσμευση ότι η Φυλή δεν θα αποτελεί μέρος του νέου σχεδιασμού και αν ο νέος σχεδιασμός αρχίσει να υλοποιείται άμεσα, δεν βλέπουμε κανένα λόγο να μη μπορεί να ειπωθεί το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα κλεισίματος της εγκατάστασης, στο σύνολό της. Και, φυσικά, δεν επιτρέπονται τοποθετήσεις, σαν αυτήν του «εκλεκτού» της πλειοψηφίας στην ΕΕ του ΕΔΣΝΑ κ. Βρούστη, που το νόημά της ήταν: το ουσιαστικό με τη Φυλή είναι να διασφαλίσουμε το μέγιστο χρόνο ζωής της και όχι το πότε θα κλείσει ή το ΕΜΑΚ μπορεί να λειτουργήσει αποδοτικά αν γίνουν κάποιες αλλαγές ή δεν έχουμε πρόβλημα με τους ιδιώτες στη διαχείριση των απορριμμάτων, αλλά με τους κρατικοδίαιτους ιδιώτες.
·       Να αρχίσει να δίνει υπόσταση στις πολιτικές χρηματοδότησης των αποκεντρωμένων δράσεων. Ο προϋπολογισμός υπάρχει, όπως και η πρόταση για το νέο ΠΕΠ της περιόδου 2014-2020. Στις βασικές γραμμές του, το ύψος των διαθέσιμων κονδυλίων πρέπει να είναι γνωστό. Ας αρχίσει ο προγραμματισμός για την προκήρυξη των αντίστοιχων έργων και για τη βέλτιστη δυνατή κατανομή των κονδυλίων. Η χρηματοδότηση είναι κομβικής σημασίας ζήτημα και για να πειστούν οι δήμοι να προσχωρήσουν στη λογική της αποκεντρωμένης διαχείρισης και για να μπορέσουν να υλοποιήσουν καλύτερα αυτά που σχεδιάζουν.
·       Να συνδυάσει τη σφοδρή κριτική στο σχέδιο νόμου για την ανακύκλωση με μια ριζική αναθεώρηση των σχέσεων με τα υπάρχοντα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης, με τη διεκδίκηση της ουσιαστικής πρόσβασης στο (δημόσιο) πόρο της ανακύκλωσης και με την απαίτηση να γίνει διαφανής η λειτουργία των ΚΔΑΥ της ΕΕΑΑ, για όσο διάστημα θα υπάρχουν με αυτήν τη μορφή.
·       Να καταργήσει το καθεστώς των ιδιωτικών εργολαβιών μεταφοράς ΑΣΑ στη Φυλή, να σταματήσει άμεσα τη μεταφορά σκουπιδιών από άλλες περιοχές, να αναλάβει δράσεις για την αποφυγή επιμόλυνσης των ΑΣΑ με επικίνδυνα απόβλητα και να διερευνήσει τον τρόπο διαχείρισης των υγειονομικών αποβλήτων, ιδιαίτερα των μεγάλων υγειονομικών μονάδων.

Αν θέλαμε να αναζητήσουμε το βαθύτερο κίνητρο της στάσης της περιφερειακής αρχής, θα στεκόμασταν σε δύο πιθανές επιδιώξεις. Η πρώτη, να μετατεθεί όσο γίνεται αργότερα η λήψη των αποφάσεων στα πιο κρίσιμα ζητήματα, ενδεχομένως σε ένα πιο φιλικό πολιτικό περιβάλλον για την ίδια. Η δεύτερη, να μην υπάρξουν πολύ δεσμευτικές αποφάσεις των συλλογικών οργάνων (περιφέρειας και ΠΕΔ), ώστε να είναι πιο εύκολοι οι «χειρισμοί» στο εύθραυστο τοπίο του ΕΔΣΝΑ.

Κι αν θέλαμε να δώσουμε μια πολιτική εξήγηση γι αυτές τις επιδιώξεις, δεν θα ήταν άλλη από την ανασφάλεια που προκαλεί ο σημερινός συσχετισμός δυνάμεων. Με τη μόνη διαφορά ότι οι αναγκαίες σήμερα κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες, στο πεδίο της διαχείρισης των απορριμμάτων, δεν θα κτιστούν στη βάση αδιαφανών χειρισμών, αλλά με την πλήρη δημοσιοποίηση των όποιων δυσκολιών, με τη στήριξη στις κοινωνικές δυνάμεις που μάχονται καθημερινά και με εμμονή στις διακηρυγμένες θέσεις.

Σε μια περίοδο που στον τομέα της διαχείρισης των απορριμμάτων θα ληφθούν, έτσι κι αλλιώς, αποφάσεις για τις επόμενες 2-3 δεκαετίες, χρειάζονται σαφείς και επεξεργασμένοι στόχοι και η αναγκαία πολιτική βούληση για την υλοποίησή τους. Η ΠΡΩΣΥΝΑΤ, στις ελάχιστες ευκαιρίες που έχει να μεταφέρει αδιαμεσολάβητα τις θέσεις της στα θεσμικά πρόσωπα και όργανα, έχει κάνει σαφή τη διάθεσή της να συνεχίσει τις κινηματικές δράσεις, μαζί με όλες τις άλλες συλλογικότητες και, ταυτόχρονα, να συνεχίσει να συνεισφέρει στο πεδίο της τεκμηρίωσης. 

Κλείνοντας, ας επαναλάβουμε αυτό που είπαμε και στην τελευταία συνεδρίαση του περιφερειακού συμβουλίου: αν υπάρχει ένας σοβαρός κίνδυνος να ανακοπεί η ραγδαία μεταστροφή, που τα τελευταία χρόνια συντελείται στη βάση της κοινωνίας, προς μια λογική αποκεντρωμένης διαχείρισης των απορριμμάτων, δεν προέρχεται από πουθενά αλλού, παρά από την ατολμία και την αναβλητικότητα της νέας περιφερειακής αρχής και από την αδυναμία των κινημάτων να υπερασπιστούν το ίδιο το δημιούργημά τους.


5/12/2014

Πρωτοβουλία συνεννόησης για τη διαχείριση των απορριμμάτων (ΠΡΩΣΥΝΑΤ)

prosynat.blogspot.gr  - prosynat@gmail.com

Τετάρτη, 3 Δεκεμβρίου 2014

Οδηγός εκπόνησης τοπικών σχεδίων διαχείρισης

Πριν λίγες μέρες, η ΠΡΩΣΥΝΑΤ δημοσιοποίησε τη θέση της για την αναθεώρηση τουπεριφερειακού σχεδιασμού διαχείρισης στερεών αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) της Αττικής. Στη λογική της αποκεντρωμένης διαχείρισης, με έμφαση στην προδιαλογή των υλικών. Αναπόσπαστο μέρος του νέου σχεδιασμού, που πρέπει να ξεκινήσει άμεσα, είναι τα τοπικά σχέδια διαχείρισης που μπορούν και πρέπει να εκπονήσουν οι δήμοι της Αττικής. Εκτιμώντας τη δυσκολία που έχουν οι δήμοι να ξεκινήσουν αυτό το εγχείρημα, χωρίς ουσιαστική βοήθεια από την περιφέρεια, η ΠΡΩΣΥΝΑΤ εκπόνησε ένα συνοπτικό οδηγό εκπόνησης τοπικών σχεδίων διαχείρισης. Τον οδηγό αυτό, που κατατίθεται στο περιφερειακό συμβούλιο και θα σταλεί και στους δήμους, μαζί με το σχετικό υποστηρικτικό υλικό, δημοσιοποιούμε σήμερα.





Δευτέρα, 24 Νοεμβρίου 2014

Πρόταση αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ Αττικής, από την ΠΡΩΣΥΝΑΤ

Η ΠΡΩΣΥΝΑΤ κατέθεσε πρόταση με τις βασικές αρχές της αναθεώρησης του περιφερειακού σχεδιασμού διαχείρισης αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) της Αττικής, στα μέλη του περιφερειακού συμβουλίου, στον ΕΔΣΝΑ και στην περιφερειακή ένωση δήμων (ΠΕΔ) Αττικής. Την πρόταση συνοδεύει η παρακάτω επιστολή.

Προς τα μέλη του περιφερειακού συμβουλίου Αττικής και τον ΕΔΣΝΑ

Το σχέδιο για τη συγκεντρωτική και ιδιωτικοποιημένη διαχείριση των απορριμμάτων της Αττικής, με προμετωπίδα τα τέσσερα φαραωνικά εργοστάσια επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων, έχει πλήρως απονομιμοποιηθεί και βρίσκεται ένα βήμα πριν την οριστική του κατάρρευση. Η δυνατότητα να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί ένα μοντέλο αποκεντρωμένης, φιλοπεριβαλλοντικής και ήπιας διαχείρισης, με χαμηλό κόστος και δημόσιο χαρακτήρα, υπάρχει.

Οι fast track αναθεωρήσεις των περιφερειακών σχεδιασμών (ΠΕΣΔΑ), που ζήτησε το ΥΠΕΚΑ, η πρόθεση του ΥΠΕΣ να περιορίσει τις αρμοδιότητες των δήμων στη συλλογή και μεταφορά των απορριμμάτων και η τελευταία απόπειρα να μπει κάτω από την κηδεμονία του ΥΠΕΚΑ η διαμόρφωση των νέων περιφερειακών σχεδιασμών, το μόνο που προδίδουν είναι την ανησυχία των αρχιτεκτόνων του φιλοεργολαβικού σχεδιασμού.

Σε αυτήν τη χρονική στιγμή, το περιφερειακό συμβούλιο και ο ΕΔΣΝΑ χρειάζεται να υπερβούν τις γενικές διακηρύξεις και να αναλάβουν ουσιαστικές πρωτοβουλίες, που θα δρομολογήσουν το πέρασμα στο νέο μοντέλο διαχείρισης. Υπερεπείγοντα χαρακτήρα αποκτά η ακύρωση των διαγωνισμών ΣΔΙΤ, που βρίσκονται σε εξέλιξη και η ριζική αναθεώρηση του περιφερειακού σχεδιασμού της Αττικής.

Για να έχει ουσιαστικό περιεχόμενο αυτή η διαδικασία, χρειάζεται το περιφερειακό συμβούλιο, που έχει την ευθύνη της έγκρισης του ΠΕΣΔΑ και ο ΕΔΣΝΑ, που έχει την ευθύνη του σχεδιασμού και της υλοποίησης του ΠΕΣΔΑ, να έχουν ένα σαφές πλαίσιο στόχων και επιδιώξεων, στη βάση του οποίου θα κινηθούν οι μελετητικές ομάδες, που θα εκπονήσουν τη μελέτη αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ και τη στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) της αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ. Το πλαίσιο αυτό, εκτός των άλλων, θα αποτελέσει και την αναγκαία βάση για να αναπτυχθούν ουσιαστικά σχέδια τοπικής διαχείρισης από τους δήμους της Αττικής και για να τεκμηριωθεί η χρησιμότητά τους.

Η ΠΡΩΣΥΝΑΤ, θέλοντας να συμβάλλει σε αυτήν την προσπάθεια καταθέτει στο περιφερειακό συμβούλιο ολοκληρωμένη πρόταση με τις βασικές αρχές της αναθεώρησης του περιφερειακού σχεδιασμού (ΠΕΣΔΑ) της Αττικής, με την προσδοκία ότι η σχετική συζήτηση στο περιφερειακό συμβούλιο και στον ΕΔΣΝΑ θα ξεκινήσει πολύ σύντομα.

Τετάρτη, 19 Νοεμβρίου 2014

Ευθεία πολιτική παρέμβαση στην αναθεώρηση των ΠΕΣΔΑ

Σε δημόσια διαβούλευση έθεσε το ΥΠΕΚΑ, από σήμερα μέχρι και την ερχόμενη Τετάρτη 26 Νοεμβρίου, το Σχέδιο Νόμου για την «Ενίσχυση της Ανακύκλωσης και βελτίωση της Διαχείρισης των Αποβλήτων».

Με δεδομένο το γεγονός ότι το σύστημα της εναλλακτικής διαχείρισης είναι διάτρητο και έχει υποστεί πολύ σκληρή κριτική, το χρονικό διάστημα της μιας βδομάδας για τη δημόσια διαβούλευση, για ένα τόσο σοβαρό ζήτημα, κεντρικό της διαχείρισης των αποβλήτων είναι απαράδεκτο.  

Η πρώτη ανάγνωση του σχεδίου νόμου δείχνει ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικές αλλαγές στη δομή του συστήματος, παρά μόνο επιμέρους παρεμβάσεις, όπως η χωριστή διαλογή των υλικών συσκευασίας, ένας βελτιωμένος στόχος για την προδιαλογή βιοαποβλήτων ή η μείωση του επιτρεπόμενου ποσοστού των αποθεματικών των συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης (ΣΕΔ).

Το σχέδιο νόμου, όμως, κρύβει και μια πολιτική παρέμβαση μεγάλου μεγέθους, αφού με τη γνωστή τακτική των τροπολογιών, επιχειρείται η περιχαράκωση των περιφερειακών σχεδιασμών (ΠΕΣΔΑ), που βρίσκονται σε διαδικασία αναθεώρησης, στο αυστηρό πλαίσιο των φιλοεργολαβικών επιλογών της κυβέρνησης. Έτσι όπως τις έχουμε γνωρίσει με τις δημοπρατήσεις, μέσω ΣΔΙΤ, φαραωνικών έργων επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων.

Πιο συγκεκριμένα, με το άρθρο 17:
·         Η γνώμη του ΥΠΕΚΑ για το περιεχόμενο των ΠΕΣΔΑ, από συμβουλευτική γίνεται υποχρεωτική, με το πρόσχημα της διασφάλισης της συμβατότητάς τους με τον εθνικό σχεδιασμό.
·         Δίνεται η δυνατότητα στο ΥΠΕΚΑ να παρακάμπτει τις περιφέρειες και τους περιφερειακούς φορείς διαχείρισης, καταρτίζοντας «με Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου ειδικό σχέδιο δράσης για τη διαχείριση των αστικών αποβλήτων μιας Περιφέρειας, ή μέρους αυτής, όπου θα προβλέπονται και οι σχετικές διαδικασίες για την εφαρμογή του, έως ότου καταστούν λειτουργικές οι προβλέψεις του οικείου ΠΕΣΔΑ, εφόσον συντρέχουν λόγοι επιτακτικού δημόσιου συμφέροντος, σε περιπτώσεις υποθέσεων καταγγελίας παραβίασης νομοθεσίας τη ΕΕ για τα απόβλητα που εκδικάζονται από το ΔΕΕ βάσει των διαδικασιών του άρθρου 260 της ΣΛΕΕ».

Είναι προφανές ότι ΥΠΕΚΑ και κυβέρνηση θέλουν να προλάβουν ανεπιθύμητες εξελίξεις, γι αυτούς και για τα συμφέροντα που εξυπηρετούν, τώρα που συζητείται η αναθεώρηση των ΠΕΣΔΑ. Ιδιαίτερα δε στην περιφέρεια Αττικής, της οποίας η νέα διοίκηση έχει μιλήσει για αποκεντρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων και για ακύρωση των διαγωνισμών για τα τέσσερα εργοστάσια επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων, που αποτελούν και το «φιλέτο» του προωθούμενου σχεδιασμού.  

Δευτέρα, 10 Νοεμβρίου 2014

Η ΠΡΩΣΥΝΑΤ απαντά στην επιστολή της Επιτροπής αγώνα Κερατέας - Λαυρίου

Η ΠΡΩΣΥΝΑΤ επιλέγει να τοποθετηθεί συλλογικά στην επιστολή των συναγωνιστών/τριών της Επιτροπής αγώνα Κερατέας - Λαυρίου, που λάβαμε και δημοσιοποιήσαμε στις 6/11/2014. Όχι μόνο επειδή το περιεχόμενο των δράσεών της είναι αυτό που είναι. Αλλά και επειδή, όπως πολύ σωστά επισημαίνεται στο τέλος της επιστολής της επιτροπής αγώνα, οφείλει τη γέννησή της (στην αρχή του 2011), στον αγώνα της Κερατέας, που βρίσκονταν σε πλήρη εξέλιξη εκείνο το δύσκολο χειμώνα.  Μόνο που αυτή η γέννηση προήλθε από μια κριτική στάση, καθόλου συνηθισμένη εκείνη την περίοδο της μεγάλης έξαρσης, που δύσκολα εύρισκε χώρο ο αντίλογος. Ήταν μια στάση, όμως, ενεργή, την ώρα που διαμορφώνονταν οι εξελίξεις, με σκοπό να τις επηρεάσει, έστω ελάχιστα και όχι στάση παρατηρητών - σχολιαστών. Απηχούσε, κυρίως, την αμηχανία και την αγωνία πολιτών και συλλογικοτήτων των πέριξ της Φυλής περιοχών της Δυτικής Αθήνας και της Δυτικής Αττικής. Που έβλεπαν στην άλλη άκρη της Αττικής να γιγαντώνεται ένα κίνημα, που είχε -στην αρχή, τουλάχιστον- στο επίκεντρο τη διαχείριση των απορριμμάτων, να αγνοεί την ύπαρξη αυτού του «άλλου κόσμου», ο οποίος στο κάτω-κάτω της γραφής είναι και το κύριο υποκείμενο του παραλογισμού που χαρακτηρίζει τη σημερινή διαχείριση των αποβλήτων, στην Αττική και γενικότερα. Και που δεν μπορούσε να διακρίνει στο περιεχόμενο αυτού του αγώνα τον τεκμηριωμένο αντίλογο στις επιλογές του κράτους, που θα μπορούσε να δρομολογήσει την απαλλαγή των περιοχών τους από το ζοφερό παρόν που τους έχει επιφυλαχθεί.

Ο διάλογος για το περιεχόμενο και τα πραγματικά αποτελέσματα του αγώνα της Κερατέας, τη συγκεκριμένη περίοδο, δεν ήταν ποτέ εύκολος ως τώρα. Με τους μεν τρίτους και τους αληλέγγυους, επειδή έμειναν στα επιφαινόμενα του αγώνα και στον εξηγήσιμο «μύθο» που αυτός δημιούργησε. Με τους δε κατοίκους της περιοχής, επειδή πάντα αισθάνονταν και αισθάνονται την ανάγκη να υπερασπιστούν έναν πολύ σκληρό αγώνα, που βίωσαν με μεγάλη ένταση και, πολλές φορές, με τραυματικό τρόπο. Ίσως και επειδή και οι ίδιοι «εγκλωβίστηκαν» στους παραπάνω «μύθους». Όχι τόσο αυτούς που φυσιολογικά δημιούργησε ο ίδιος ο αγώνας, όσο τους άλλους, που δημιούργησαν τεχνητά οι επιθυμίες, οι προσδοκίες, γιατί όχι και οι ιδιοτελείς πολιτικές επιδιώξεις τρίτων. Με αυτά τα δεδομένα, είναι ευχάριστη έκπληξη το ότι η επιτροπή αγώνα Κερατέας - Λαυρίου δηλώνει έμπρακτα τη διαθεσιμότητά της να συμμετάσχει σε ένα δημόσιο διάλογο γι αυτά τα ζητήματα. Ας δούμε, όμως, καλύτερα τα συγκεκριμένα ζητήματα που θέτει, άμεσα ή έμμεσα, η επιστολή των συναγωνιστών/τριών:

Πέμπτη, 6 Νοεμβρίου 2014

Μια άλλη θεώρηση του αγώνα της Κερατέας (από την Επιτροπή αγώνα)

Με αφορμή σχετική αναφορά, σε πρόσφατο άρθρο μέλους της ΠΡΩΣΥΝΑΤ, η Επιτροπή αγώνα Κερατέας - Λαυρίου έστειλε επιστολή, που σχολιάζει το σχετικό απόσπασμα και δίνει μια διαφορετική εκδοχή - εκτίμηση για τον αγώνα στην Κερατέα, της περιόδου 2010-2011. Σε μια περίοδο κρίσιμη για το μέλλον της διαχείρισης των απορριμμάτων στην Αττική, είναι ενδιαφέρον που ανοίγει αυτός ο διάλογος, έστω κι αν γίνεται με πολύ μεγάλη καθυστέρηση και, πάντως, όχι με ευθύνη της ΠΡΩΣΥΝΑΤ. Εννοείται ότι η ΠΡΩΣΥΝΑΤ θα επανέλθει με τα δικά της σχόλια, ελπίζοντας ότι αυτήν τη φορά θα κάνουμε ένα βήμα περισσότερο, προς την κατεύθυνση της συγκρότησης ενός ευρύτερου μετώπου κοινωνικών δυνάμεων, για μια ριζική ανατροπή αντιλήψεων και πρακτικών στον τομέα της διαχείρισης των απορριμμάτων. Της επιστολής προηγείται το απόσπασμα του άρθρου, που την προκάλεσε:

«Οι μεγάλες κινητοποιήσεις στην Κερατέα δεν είναι μακριά. Ο μονόπλευρος προσανατολισμός τους, με βάση την τοπικότητα και το αντιαυταρχικό πρόταγμα, είναι, επίσης, γνωστός, όπως και τα αποτελέσματά τους. Που μπορεί να οδήγησαν στην ακύρωση του ΧΥΤΑ στο Οβριόκαστρο και σε μια μικρή μείωση της δυναμικότητας του εργοστασίου. Ταυτόχρονα, όμως, οδήγησαν στη μεταφορά της εγκατάστασης πεντακόσια μέτρα πιο δίπλα, το κίνημα της περιοχής σε μια εντυπωσιακή καθίζηση και ένα μεγάλο μέρος τους στην πλήρη ενσωμάτωση, που εκδηλώθηκε με την ενεργή υποστήριξη της δημοπράτησης του έργου από τον κ. Σγουρό».

Συναγωνιστή Τάσο Κεφαλά,

σε απάντηση της δημοσίευσής σας, της 22 Οκτωβρίου 2014, στο blog της Πρωσυνάτ με θέμα:
«Αναταραχής εγκώμιο (ή συνηγορία στην αναταραχή ή ενάντια στην «ομαλότητα») με αφορμή τη διαχείριση των απορριμμάτων στην Αττική» εκ μέρους της Επιτροπής Αγώνα Κερατέας - Λαυρίου θα θέλαμε να σας εκφράσουμε τα εξής:

Ο Αγώνας της Κερατέας κατά του ΧΥΤΑ Οβριοκάστρου ως απαράδεκτη διαχείριση απορριμμάτων, ξεκίνησε από τα κάτω, το 1996 και κορυφώθηκε με την μαζική κινητοποίηση των κατοίκων και της Δημοτικής Αρχής της Κερατέας το Δεκέμβρη του 2010 στα μπλόκα με την υποστήριξη πολιτών και παραγόντων του Λαυρίου, Καλυβίων, Σαρωνίδας και Μαρκοπούλου, συναγωνιστών από τη Φυλή, το Γραμματικό, τη Λευκίμη, πολλές συλλογικότητες από όλη την Ελλάδα και μεμονωμένους πολίτες.

O αγώνας μας δεν ήταν ποτέ τοπικός. Είχε εξ' αρχής πρόταγμα τον στρεβλό Περιφερειακό Σχεδιασμό. Πάντα λέγαμε ότι οι επιλογές του ΠΕΣΔΑ ήταν λαθεμένες, αντι-οικολογικές και αντι-οικονομικές και κατά του δημοσίου συμφέροντος, ενώ καταγγείλαμε στο σύνολο του και τον ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ.

Στο κείμενό σας εντοπίσαμε κάποιες ανακρίβειες τις οποίες οφείλουμε να αναφέρουμε. Στην πραγματικότητα ο ΧΥΤΑ και ο ΟΕΔΑ Οβριόκαστρου δεν έχουν ακυρωθεί. Το ένα (προφανώς σε αυτό αναφέρεστε) από τα τρία εργοστάσια που προέβλεπε ο ΠΕΣΔΑ δεν άλλαξε. Επιπλέον δεν μεταφέρθηκε 500 μέρα δίπλα. Η αχαρακτήριστη προσπάθεια της Δημοτικής Αρχή του 2011 και μιας ελάχιστης μειοψηφίας κατοίκων να προωθήσουν το σχέδιο «Φοβόλες» δεν ανταποκρινόταν στο αίτημα του κινήματος και της πλειοψηφίας των κατοίκων. Το κίνημα δεν υποχώρησε, δεν ενσωματώθηκε σε αυτή τη θέση και ποτέ δεν υποστήριξε αυτή τη λύση. Επιπλέον, η απόφαση αυτή καταγγέλθηκε και μάλιστα καταψηφίστηκε στο Δημοτικό Συμβούλιο από τρεις παρατάξεις.

Και γιατί ένα τοπικό θέμα για την πυροδότηση ενός κινήματος θεωρείται από εσάς «μη ευγενές» κίνητρο; Ο αγώνας της Κερατέας από την άρνηση για την περιβαλλοντική και οικονομική καταστροφή της περιοχής μας, πέρασε στην συνείδηση ότι αυτή η καταστροφή επιβάλλεται με βία, λεκτική και σωματική, από την κυβέρνηση με σκοπό να εξυπηρετηθούν συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα. Ενδυναμώθηκε και πήρε πολιτική χροιά όταν σε όλο περισσότερα μέλη ήρθε η συνείδηση ότι υπάρχουν καλύτεροι τρόποι διαχείρισης απορριμμάτων. Ο αγώνας τη Κερατέας γενικεύθηκε και υποστηρίχτηκε από όλη την Ελλάδα, την Ευρώπη και από μακρινά μέρη του πλανήτη, ενέπνευσε κατ’ εξοχήν αγωνιστικές προσωπικότητες και άλλα κινήματα, όταν αποδείχθηκε το ιερό του σκοπού και η επιμονή, η ευρηματικότητα και το ανυποχώρητο του κινήματος.

Το κίνημα από τη μεριά του συμπαραστάθηκε και ακόμη στηρίζει δίκαιους αγώνες άλλων συλλογικοτήτων. Ενδυναμώθηκε, λειτούργησε με σοβαρότητα και ευθύνη και αντιμετώπισε μια δύσκολη και σκληρή συγκυρία και βγήκε νικηφόρο, αφού στις θέσεις του κινήματος προσχώρησαν ΟΛΟΙ και ειδικότερα ΟΛΕΣ ΟΙ ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ παρατάξεις την 2η Κυριακή των Δημοτικών Εκλογών του 2014.

Δεν αποτελεί, λοιπόν, λογικό συμπέρασμα η άποψή σας ότι, μετά από τη μακρά περίοδο συγκρούσεων η επιθυμία του κινήματος της Κερατέας ή μεγάλου μέρους αυτού ήταν η συμβιβαστική λύση που προώθησε η Δημοτική Αρχή μαζί με μία ομάδα πολιτών (για το άλλοθι της κοινωνικής αποδοχής) ενός εργοστασίου στις Φοβόλες Κερατέας που θα επεξεργαζόταν τονάζ σύμμεικτων απορριμμάτων κοντά στις ποσότητες του Περιφερειακού σχεδιασμού.

Οι δημόσιες «παρουσιάσεις» της πρότασης της Δημοτικής Αρχής, δεν εξέφρασαν ποτέ το κίνημα του, οποίου οι αποφάσεις θα πρέπει να είναι αποτέλεσμα δημόσιας διαβούλευσης. Οι ενημερώσεις και οι αποφάσεις της δημοτικής πλειοψηφίας, δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως τέτοιες. Το ότι δεν έτυχαν ευρείας αποδοχής, απεικονίζεται στο τελευταίο εκλογικό αποτέλεσμα όπου αφαιρέθηκε το προβάδισμα στην προηγούμενη διοικούσα δημοτική παράταξη.

Σήμερα το κίνημα υπάρχει, δρα, αποφασίζει με στόχο να ολοκληρώσει νικηφόρα αυτόν τον αγώνα. Μέλη του εκπροσωπούν και συμμετέχουν σε διακινηματικές διαβουλεύσεις με τα κινήματα Γραμματικού και Φυλής, σε ημερίδες και ενημερώσεις, ακόμη και σε ενημερώσεις και διαβουλεύσεις της Πρωσυνάτ, μεταφέροντας πληροφορία για βέλτιστες πρακτικές για τη διαχείριση απορριμμάτων και υποστηρίζοντάς την μείωση ανακύκλωση και επανάχρηση. Συνεπώς, ούτε απροβλημάτιστο, ούτε σε καθίζηση, ούτε συμβιβασμένο μπορεί να χαρακτηριστεί το κίνημα της Κερατέας.

Στην Ελλάδα του σήμερα, τα μάτια όλων είναι στραμμένα με ελπίδα σε κινήματα σαν της Κερατέας, που ήταν το πρώτο νικηφόρο της μνημονιακής περιόδου, ή ακόμα κινήματα που δεν παρέδωσαν τα όπλα, όπως της Χαλκιδικής, της ΕΡΤ και των καθαριστριών του Υπ. Οικονομικών. Θεωρούμε ότι η κινηματική δράση της Κερατέας είχε και έχει περισσότερο θετικές παρά αρνητικές επιδράσεις στην κοινωνία. Αν μη τι άλλο έδωσε πανελληνίως τη διάσταση που άρμοζε στο θέμα της διαχείρισης απορριμμάτων.

Τέλος θα θέλαμε να επικαλεστούμε στην 1η δημοσίευση της ιστοσελίδας σας:
(σχετική δημοσίευση της 16ης Οκτωβρίου 2011,στο blog της Πρωσυνάτ)

“Αφετηρία αυτής της πρωτοβουλίας ήταν η πρόσκληση ορισμένων πολιτών, κυρίως από τις δυτικές περιοχές της Αττικής, για μια συνάντηση με αντικείμενο τη διαχείριση των απορριμμάτων. Ήταν 31 Ιανουαρίου 2011, οι συγκρούσεις πολιτών και ΜΑΤ στην Κερατέα ήταν σε πλήρη εξέλιξη και ο χώρος της συνάντησης ήταν τα γραφεία του συλλόγου "Ιερά οδός", Πλαστήρα 53, στο Αιγάλεω.”

Με εκτίμηση,

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΓΩΝΑ ΚΕΡΑΤΕΑΣ - ΛΑΥΡΙΟΥ