Τετάρτη, 16 Νοεμβρίου 2016

Η Στερεά συνεχίζει να χρειάζεται νέο σχεδιασμό διαχείρισης αποβλήτων



Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για την «Αναθεώρηση του Περιφερειακού Σχεδιασμού Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας», η ΠΡΩΣΥΝΑΤ κατέθεσε το παρακάτω κείμενο παρατηρήσεων - προτάσεων. Είχε προηγηθεί άλλη παρέμβαση, στην πρώτη φάση της σχετικής συζήτησης, το Μάιο του 2016.

Η Στερεά συνεχίζει να χρειάζεται νέο σχεδιασμό διαχείρισης αποβλήτων

Εισαγωγικά:

Πρόκειται για τη δεύτερη απόπειρα αναθεώρησης του Περιφερειακού Σχεδιασμού Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, αφού η πρώτη που επιχειρήθηκε προ εξαμήνου, επιστράφηκε από τα δύο συναρμόδια Υπουργεία:
·       το ΥΠΕΝ που διαπίστωσε σωρεία ασαφειών και λαθών (ΥΠΕΝ α.π. 19737/ 12-5-2016). Το έγγραφο διαπιστώνει ότι «δεν πληρούνται ούτε οι ελάχιστες προδιαγραφές για το περιεχόμενο των ΠΕΣΔΑ». Με επόμενο έγγραφο (ΥΠΕΝ 19766/ 3-6-2016) επιστράφηκε και η Στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων η οποία μάλιστα είχε υποβληθεί χωρίς θεώρηση.
·       το Εσωτερικών που επίσης έκανε παρατηρήσεις και τον επέστρεψε για διόρθωση (α.π. 13221/13-5-2016)

Τα έγγραφα αυτά, με τα οποία υποτίθεται ότι πρέπει να συμμορφωθεί ο ΠΕΣΔΑ, δεν αναφέρονται και δεν επισυνάπτονται στο ιστορικό της νέας εκδοχής που έρχεται προς έγκριση, προκειμένου να λάβουν γνώση και να συγκρίνουν τη νέα εκδοχή του ΠΕΣΔΑ, οι περιφερειακοί σύμβουλοι, οι δημοτικοί άρχοντες και οι λοιποί αρμόδιοι ή ενδιαφερόμενοι. Δεν είναι παράξενο. Τόσο το παλιό όσο και το νέο κείμενο, συνεχίζουν να έχουν τις ίδιες βασικές αδυναμίες,  να συντηρούν τις ίδιες ασάφειες, να αναπαράγουν τα ίδια λάθη και τις ίδιες ανακρίβειες.

Τι προβλήματα συνεχίζει να έχει το νέο κείμενο του ΠΕΣΔΑ;


1.  Ο ΠΕΣΔΑ, συνεχίζει να κάνει δύο βασικές προβληματικές πολιτικές επιλογές :

·       Η πρώτη αφορά την προτεραιότητα των συγκεντρωτικών εγκαταστάσεων για τη διαχείριση των σύμμεικτων αποβλήτων (ΧΥΤΑ/Υ και ΜΕΑ), εγκαταστάσεις που είναι περιβαλλοντικά και οικονομικά ασύμφορες αλλά έχουν μεγάλο οικονομικό ενδιαφέρον για τους μεγαλοεργολάβους. Η επιλογή αυτή είναι αντίθετη τόσο με το κοινοτικό όσο και με το εθνικό πλαίσιο που ορίζουν ότι η πρόληψη, η επαναχρησιμοποίηση και η διαλογή στην πηγή αποτελούν προτεραιότητα στην διαχείριση των απορριμμάτων. Σχετικά έχει εκφράσει αντιρρήσεις και η Commission με επιστολή της στις 30/8/2016, για την ακολουθούμενη πολιτική της αντιστροφής της ορθής ιεράρχησης με την κατά προτεραιότητα  χρηματοδότηση των μεγάλων μονάδων διαχείρισης σύμμεικτων σκουπιδιών. Στον παρόντα ΠΕΣΔΑ, όλες οι εγκαταστάσεις και ο εξοπλισμός προδιαλογής καταλαμβάνουν ελάχιστο μέρος στην περιγραφή και τον προϋπολογισμό του ΠΕΣΔΑ παρότι υποτίθεται ότι θα πρέπει να συμβάλλουν στην ανάκτηση του 50% των αποβλήτων. Στην πραγματικότητα το 90% του προϋπολογισμού του ΠΕΣΔΑ αφορά διαχείριση σύμμεικτων.

·       Η δεύτερη αφορά τη συγκέντρωση όλου  του σχεδιασμού και της διαχείρισης σε επίπεδο ενός και μόνο Φορέα με τη μορφή Α.Ε. (ΦοΔΣΑ Στερεάς) που θα αναλάβει να λειτουργεί όλες αυτές τις εγκαταστάσεις σε μια τεράστια γεωγραφικά περιοχή 5 νομών που εκτείνεται από την Εύβοια μέχρι την Ευρυτανία. Οι δυνατότητες των πολιτών αλλά και των δημοτικών συμβουλίων, να πληροφορούνται, να ελέγχουν και να επηρεάζουν κρίσιμες αποφάσεις όπως για παράδειγμα τις χρεώσεις που θα αυξάνουν τα δημοτικά τέλη ή την προστασία διαφόρων περιοχών, θα είναι πρακτικά μηδαμινές. Ο συγκεκριμένος Φορέας είναι ένα νεοελληνικό παράδοξο: μολονότι ο ίδιος ο ΠΕΣΔΑ αναφέρει ότι ο ΦοΔΣΑ Α.Ε.  δε λειτουργεί με απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, εν τούτοις τον προικοδοτεί με το σύνολο των δραστηριοτήτων. Ταυτόχρονα ο φορέας που τυπικά δεν υπάρχει, έχει αναλάβει μέχρι σήμερα τη διαχείριση 4 ΧΥΤΑ (Λαμίας, Θήβας, Χαλκίδας & Ιστιαίας) στους οποίους εναποθέτουν απορρίμματα 18 Δήμοι, από τους 25 συνολικά της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας με εξυπηρετούμενο πληθυσμό 455.970 κατοίκων (83,30% του συνόλου του πληθυσμού των 547.390 κατοίκων της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας). Για τους υπόλοιπους Δήμους (επαρχίας Λιβαδειάς, Δομοκού, Σκύρου, Λοκρίδας και Ν. Εύβοιας) που σύμφωνα με την ιστοσελίδα του ΦοΔΣΑ δεν έχουν συγχωνευτεί, αγνοείται το τι ακριβώς θα γίνει στη συνέχεια.

2.  Ο ΠΕΣΔΑ συνεχίζει να είναι εξαιρετικά ασαφής, να μην προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα πετύχει τους στόχους ανακύκλωσης και ανάκτησης  και να μεταθέτει επί της ουσίας τις αποφάσεις  για τις δυναμικότητες και τη βιωσιμότητα των προτεινόμενων έργων στον περιφερειακό ΦοΔΣΑ. Μέσα σε 2,5 χιλιάδες σελίδες (μελέτη, παραρτήματα, τοπικά σχέδια, στρατηγική μελέτη) δεν υπάρχει ΟΥΤΕ ΕΝΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ, ΟΥΤΕ ΜΙΑ ΣΕΛΙΔΑ που να γράφει συνολικά ποιές εγκαταστάσεις προβλέπονται, ποιους Δήμους θα αφορά κάθε εγκατάσταση  και τι στόχους θα εξυπηρετεί (ποσοστά και δυναμικότητες).  Θα το ξαναπούμε άλλη μια φορά: Λες πολλά όταν δεν θέλεις να πεις τίποτε.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αοριστίας αποτελεί η κομποστοποίηση βιοαποβλήτων από προδιαλογή. Ενώ περιγράφονται μονάδες κομποστοποίησης στην Λιβαδειά, Κάρυστο, Σκύρο και Λοκρίδα στη συνέχεια τίθενται υπό αμφισβήτηση και επαφίεται στον περιφερειακό ΦοΔΣΑ να κρίνει εάν θα υλοποιηθούν. Το ίδιο συμβαίνει και με τους ΧΥΤΥ Λιβαδειάς και Ν. Εύβοιας. ΧΥΤΥ δεν σχεδιάζεται στην Ευρυτανία και δεν αναφέρεται ούτε στη Φωκίδα, ενώ είναι γνωστό ότι έχει αδειοδοτηθεί. Το μεγαλύτερο πρόβλημα της περιφέρειας είναι ο λεγόμενος ΧΥΤΑ και στην πραγματικότητα ΧΑΔΑ της Λαμίας που μπορούμε να υποθέσουμε ότι προορίζεται να εξυπηρετήσει μεγάλο μέρος της Φθιώτιδας και το σύνολο της Ευρυτανίας, ενώ η χωροθέτηση του είναι γνωστό ότι συναντά δυσκολίες. 

Για τη διαχείριση των στερεών βιομηχανικών αποβλήτων που αποτελούν σύμφωνα με το κείμενο το 49 % των στερεών αποβλήτων της Περιφέρειας, ο ΠΕΣΔΑ δεν περιλαμβάνει  απολύτως καμία ειδικότερη κατεύθυνση ή πρόβλεψη  αλλά παραπέμπει σε μια μεταγενέστερη μελέτη το σύνολο του σχεδιασμού. Αντίστοιχα ασαφής είναι η  πρόβλεψη για τα γεωργοκτηνοτροφικά (31% των αποβλήτων της περιφέρειας),  τα υγειονομικά απόβλητα (νοσοκομείων κλπ) και τις ιλύες των ΕΕΛ. Για τα απόβλητα εκσκαφών και κατεδαφίσεων (μπάζα) αναφέρεται στο μέλλον η χωροθέτηση κάπου στη Στερεά ενός Χώρου Διάθεσης.

3.  Ο ΠΕΣΔΑ συνεχίζει να είναι προσχηματικός και πρόχειρος.

Δεν έχει νόημα να εντοπίσουμε όλες τις ανακολουθίες και τις ανακρίβειες. Δύο ενδεικτικά παραδείγματα:

3.1.  Οι κοστολογήσεις  που παρουσιάζουν δυσεξήγητες μεγάλες διακυμάνσεις:

Α. Για τις Μονάδες επεξεργασίας σύμμεικτων:
·       Η ΜΕΑ της Θήβας δυναμικότητας  35.900 τν/έτος κοστίζει 20 εκατ.
·       Η ΜΕΑ της Λιβαδειάς μη δηλωμένης δυναμικότητας  κοστίζει μόλις  9 εκατ.
·       Η ΜΕΑ Εύβοιας δυναμικότητας 79.240 τν/έτος μαζί με τον ΧΥΤΥ Χαλκίδας  κοστίζουν 28 εκατ.
·       Η  ΜΕΑ Λαμίας δυναμικότητας 64.750 τν/έτος μαζί με τον ΧΥΤΥ Λαμίας κοστίζουν  31 εκατ.
·       Η ΜΕΑ Φωκίδας (που θα προκύψει με αναβάθμιση της μονάδας κομποστοποίησης) δυναμικότητας  14.500 τν/έτος κοστίζει 3 εκατ.

Β.  Ακόμη πιο δυσεξήγητες είναι οι κοστολογήσεις στις μονάδες κομποστοποίησης:  
·            13,9 εκατ. η μονάδα της μικρής Φωκίδας (δεν δηλώνεται αν περιλαμβάνεται και ΧΥΤΥ),
·            0,5 εκατ.  η μονάδα της αντίστοιχα μικρής Ευρυτανίας.
·            Ανεξαρτήτως δυναμικότητας και πληθυσμού οι μονάδες  της Λιβαδειάς, της Λαμίας και της Χαλκίδας κοστολογούνται στο 1,5 εκατ

Γ.  Μεγάλες εκπτώσεις έγιναν και στα πράσινα σημεία: στην προηγούμενη εκδοχή του ΠΕΣΔΑ είχαν εκτιμηθεί σε 15 εκατ. ενώ στον παρόντα έπεσαν στα  5 εκατ. (!) παρά το γεγονός ότι αναβαθμίστηκαν σε μεγάλα πράσινα σημεία που θα παίξουν και ρόλο μικρών κέντρων διαλογής.  

3.2. Τα Τοπικά Σχέδια Διαχείρισης των Δήμων που ο ΠΕΣΔΑ αναφέρει ότι στην πλειοψηφία τους συντάχθηκαν με την ευθύνη του Περιφερειακού ΦοΔΣΑ είναι μια κατά λέξη και πρόχειρη αντιγραφή το ένα του άλλου με εξαίρεση δύο σχέδια που ωστόσο ούτε και αυτά είναι πλήρη ή ακριβή.

Η δική μας πρόταση

Σε αντίθεση με τον ΠΕΣΔΑ, έχουμε εδώ και 5 χρόνια καταθέσει ενδεικτική αλλά  τεκμηριωμένη και κοστολογημένη πρόταση για τη Στερεά, με προσδιορισμό διαχειριστικών ενοτήτων εντός των οποίων γίνεται ολοκληρωμένη και αποκεντρωμένη διαχείριση με προτεραιότητα στη διαλογή στην πηγή, με εγκαταστάσεις μικρής κλίμακας και σταδιακή μείωση του ποσοστού των σύμμεικτων, με κοινωνικό, δημοκρατικό, δημόσιο έλεγχο. Μια πρόταση με πολύ μικρότερο κόστος κατασκευής και λειτουργίας για τους πολίτες και πολύ μεγαλύτερο όφελος για το περιβάλλον. Δεν έχει νόημα να την επαναλάβουμε άλλη μια φορά. Έχει νόημα να επαναλάβουμε ότι υπάρχει άλλος δρόμος για τη διαχείριση των απορριμμάτων, που θα προστατεύει το περιβάλλον και θα διασφαλίζει το κοινωνικό και όχι το μεγαλοεργολαβικό συμφέρον, με διαφάνεια και με συμμετοχή των πολιτών. Ο ΠΕΣΔΑ της Στερεάς χρειάζεται άμεσα αλλαγή κατεύθυνσης.


13.11.2016


ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΣΥΝΕΝΝΟΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ (ΠΡΩΣΥΝΑΤ)

prosynat.blogspot.gr  -  prosynat@gmail.com

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου