Κυριακή, 17 Ιανουαρίου 2016

Αλήθειες και ψέματα για το ΕΜΑΚ

Η ΠΡΩΣΥΝΑΤ δίνει στη δημοσιότητα κείμενο αναλυτικού σχολιασμού της απόφασης του ΕΔΣΝΑ, για την απευθείας ανάθεση της διαχείρισης του ΕΜΑΚ Φυλής και της ανοιχτής επιστολής που μας έστειλε το γραφείο της προέδρου του ΕΔΣΝΑ κας Δούρου, σε απάντηση της αρχικής μας παρέμβασης.

(Όλο το σχετικό υλικό είναι αναρτημένο εδώ)

Το ΕΜΑΚ είναι εργοστάσιο μηχανικής ανακύκλωσης - κομποστοποίησης σύμμεικτων απορριμμάτων και λειτουργεί στον πολύπαθο χώρο της Φυλής, συνεισφέροντας στη χρόνια περιβαλλοντική υποβάθμιση της περιοχής. Παρά το τεράστιο κόστος κατασκευής (100 εκατ. ευρώ, πάνω-κάτω) και εργολαβικής διαχείρισής του (γύρω στα 12 εκ. ευρώ το  χρόνο) παράγει μηδαμινά αποτελέσματα στους τομείς της ανακύκλωσης και της κομποστοποίησης, της τάξης μόλις του 5,5% των εισερχομένων αποβλήτων. Το σύνολο, σχεδόν, των άλλων προϊόντων του καταλήγει στη διπλανή χωματερή. Παρά το ότι είναι σχετικά νέα υποδομή αποτελεί μια μεγάλη πληγή για την διαχείριση των αποβλήτων της περιφέρειας Αττικής. 

Παρόλα αυτά και η νέα διοίκηση του Ενιαίου διαβαθμιδικού συνδέσμου ν. Αττικής (ΕΔΣΝΑ) και της περιφέρειας Αττικής εξακολουθεί να θεωρεί το ΕΜΑΚ βασικό πυλώνα του συστήματος διαχείρισης των αστικών αποβλήτων. Και παραμονές Χριστουγέννων αποφάσισε να προχωρήσει σε απευθείας ανάθεση της λειτουργίας του, στη κοινοπραξία που το διαχειρίζεται εδώ και πέντε χρόνια, με κεντρικό ρόλο, ως συνήθως, εταιρείας του ομίλου Μπόμπολα, συνεχίζοντας την πρακτική της προηγούμενης διοίκησης Σγουρού. Με πρόβλεψη, μάλιστα, επαύξησης της δυναμικότητάς του. Την ίδια περίοδο, αποφασίστηκε και η παραχώρηση λειτουργίας και του αποτεφρωτήρα υγειονομικών αποβλήτων στη Φυλή, για 3+3 χρόνια, σε άλλη κοινοπραξία και πάλι με συμμετοχή του ομίλου Μπόμπολα.

Η ΠΡΩΣΥΝΑΤ, με τη νέα παρέμβασή της, επιχειρεί να αντικρούσει όλα τα επιχειρήματα του ΕΔΣΝΑ και της περιφέρειας, σχετικά με τα υποτιθέμενα πλεονεκτήματα της απόφασης της απευθείας ανάθεσης της διαχείρισης του ΕΜΑΚ. Τεκμηριώνει την απουσία περιβαλλοντικών αποτελεσμάτων, την ασυμβατότητα με το νέο εθνικό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων, την υπονόμευση του δημόσιου χαρακτήρα της διαχείρισης, τη συνέχιση της λειτουργίας της εγκατάστασης της Φυλής και το παραπλανητικό χαρακτήρα των εξαγγελιών περιορισμού του κόστους διαχείρισης.

Εκτιμά ότι η συγκεκριμένη απόφαση αποτελεί μια στρατηγικού χαρακτήρα επιλογή, που αντικατοπτρίζει το στρεβλό χαρακτήρα του νέου περιφερειακού σχεδιασμού για την Αττική, που τον χαρακτηρίζουν:
·       Η λογική της συγκεντρωτικής διαχείρισης σύμμεικτων σκουπιδιών, σε βάρος της προδιαλογής των υλικών στην πηγή και της ενίσχυσης των τοπικών σχεδίων των Δήμων.
·       Η διαιώνιση της λειτουργίας της εγκατάστασης της Φυλής, σε αντίθεση με τις αρχικές εξαγγελίες της περιφερειακής αρχής για αποφόρτιση δραστηριοτήτων και περιβαλλοντική αποκατάσταση της περιοχής.
·       Η διατήρηση της εμπλοκής των ιδιωτών μεγαλοεργολάβων στο κύκλωμα της διαχείρισης των απορριμμάτων με την ανομολόγητη επιδίωξη της καύσης, σε μεγάλη κλίμακα.

17/1/2016

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της νέας παρέμβασης της ΠΡΩΣΥΝΑΤ.



Παρασκευή, 8 Ιανουαρίου 2016

Ανακύκλωση: στον αυτόματο πιλότο της αγοράς

Πολλές φορές στο παρελθόν, η ΠΡΩΣΥΝΑΤ προσπάθησε να φωτίσει βασικές πτυχές της διαχείρισης των ανακυκλώσιμων υλικών στη χώρα μας. Η τελευταία προσπάθεια βρίσκεται σε εξέλιξη τους τελευταίους μήνες και απέφερε, με περιπετειώδη τρόπο, μια εκτεταμένη απάντηση του ΕΟΑΝ, την οποία έχουμε ήδη σχολιάσει. Για πολλά από αυτά τα ζητήματα εξακολουθεί να υπάρχει ανεπαρκής πληροφόρηση, που μας κάνει πολύ επιφυλακτικούς, ως προς την εγκυρότητα των στοιχείων που χρησιμοποιούνται από την πολιτεία για την περιγραφή της κατάστασης και για την παρακολούθηση της εκπλήρωσης των εθνικών στόχων. Αναγκαστήκαμε να απευθυνθούμε και στο υπουργείο περιβάλλοντος, από το οποίο πήραμε μια αποκαλυπτική των προβλημάτων απάντηση, την οποία δημοσιοποιούμε σήμερα, μαζί με τα δικά μας σχόλια. 

Τα ερωτήματα

Αφετηρία των αρχικών ερωτημάτων μας προς τον ΕΟΑΝ, στη συνέχεια και προς το υπουργείο, ήταν η ανάγκη κατανόησης του τρόπου με τον οποίο παρακολουθείται η εκπλήρωση των εθνικών στόχων για την ανακύκλωση υλικών και, ιδιαίτερα, των υλικών συσκευασίας. Κεντρικό στοιχείο θεωρούσαμε και θεωρούμε ότι αποτελεί μια καλά τεκμηριωμένη εκτίμηση για τις ποσότητες του συνόλου των παραγόμενων αστικών στερεών αποβλήτων (ΑΣΑ) και της σύνθεσής τους, καθώς και για τις ποσότητες των παραγόμενων ανακυκλώσιμων υλικών. Με αυτό το δεδομένο, ζητήσαμε, μεταξύ πολλών άλλων, στοιχεία για τα εξής δύο ζητήματα:
·       Τη διαχρονική εκτίμηση της συνολικής παραγωγής ΑΣΑ των τελευταίων χρόνων (ποια στοιχεία χρησιμοποιούνται, σαν βάση, για τον υπολογισμό της ποσότητας των ανακυκλώσιμων υλικών;).
·       Τη μελέτη ή την εκτίμηση, με την οποία υπολογίζεται το ποσοστό συμμετοχής των ανακυκλώσιμων υλικών (συσκευασίας και μη) στο σύνολο των ΑΣΑ και αν μεταβάλλεται το ποσοστό αυτό, από έτος σε έτος.

Οι απαντήσεις του ΕΟΑΝ και του υπουργείου περιβάλλοντος

Από τις απαντήσεις του ΕΟΑΝ και του υπουργείου και από τα στοιχεία που τέθηκαν στη διάθεσή μας, προκύπτει ότι έχουν ακολουθηθεί δύο αυτοτελείς και ανεξάρτητες μεταξύ τους διαδικασίες:
·       Η πρώτη αφορά στην εκτίμηση της συνολικής ποσότητας των ΑΣΑ και της σύνθεσής τους, που υιοθετεί η μελέτη για το νέο ΕΣΔΑ. Η συγκεκριμένη εκτίμηση προκύπτει από τη συνεκτίμηση, αφενός, των παραδοχών μιας μελέτης του 2011 για τα βιοαπόβλητα και, αφετέρου, στοιχείων των ΦοΔΣΑ από τη λειτουργία 39 ΧΥΤΑ, ανά την επικράτεια.
·       Η δεύτερη αφορά στην εκτίμηση των ποσοτήτων των ανακυκλώσιμων συσκευασιών, που διατίθενται στην ελληνική αγορά. Σύμφωνα με τον ΕΟΑΝ και το υπουργείο, πρόκειται για ποσοτική εκτίμηση, που δε στηρίζεται σε μελέτες για τη σύνθεση των ΑΣΑ. Σαν πηγές αυτής της εκτίμησης φέρονται, αφενός, η «Μελέτη για τις συσκευασίες στην Ελλάδα», (Χ. Τσιλιγιάννης, Β. Μαλιώκας & Συνεργάτες ΕΠΕ, Αθήνα 2001) και, αφετέρου, τα στοιχεία «που παρέχει αντιπροσωπευτικό δείγμα παραγωγών, περιλαμβανομένων των εισαγωγέων, που αντιπροσωπεύει περίπου το 60% των ποσοτήτων συσκευασιών που διατέθηκαν στην αγορά». Την ποσοτική αποτύπωση της εκτίμησης την κάνει ο ΕΟΑΝ, που τη διαβιβάζει στο υπουργείο και αυτό, με τη σειρά του, στην ευρωπαϊκή ένωση. Η μελέτη, που αποτελεί βασικό στοιχείο της εκτίμησης, αναζητήθηκε στον ΕΟΑΝ, αυτός μας παρέπεμψε στο υπουργείο και το υπουργείο μας πληροφορεί πως η μελέτη έχει χαθεί (!!!), πιθανότατα από το 2008. Για τη δεύτερη πηγή της εκτίμησης -τα στοιχεία των παραγωγών- δεν μας δίνεται και δεν έχει δημοσιοποιηθεί κανένα στοιχείο τεκμηρίωσης. Υποθέτουμε ότι σημείο αναφοράς και άντλησης στοιχείων είναι οι ετήσιες δηλώσεις των παραγωγών, που υποβάλλουν στα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης (ΣΕΔ) της ανακύκλωσης συσκευασιών (κυρίως, στην ΕΕΑΑ ΑΕ).

Τα σχόλια της ΠΡΩΣΥΝΑΤ

Κυριακή, 3 Ιανουαρίου 2016

Επιστροφή σε καταδικασμένες πολιτικές διαχείρισης

σηματοδοτεί η νέα (απευθείας) ανάθεση για το ΕΜΑΚ

Εποχές του 2013 μας θύμισε το δελτίο τύπου, με το οποίο η διοίκηση της περιφέρειας Αττικής και του ΕΔΣΝΑ πανηγυρίζει για την ανανέωση της σύμβασης ανάθεσης λειτουργίας του εργοστασίου μηχανικής ανακύκλωσης - κομποστοποίησης (ΕΜΑΚ) σύμμεικτων απορριμμάτων, στη Φυλή, ενώ ακόμη δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα το πλήρες κείμενο της απόφασης και των όρων της σύμβασης που έχουν συμφωνηθεί. Τότε, στη θέση της κ. Δούρου ήταν ο κ. Σγουρός, που επικαλούνταν, με πανομοιότυπο τρόπο με την κ. Δούρου, τα δήθεν οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη της ίδιας επιλογής.

Με τη μόνη διαφορά ότι ο κ. Σγουρός, εξαιτίας διαφόρων συγκυριών (εμπλοκή στο Ελεγκτικό Συνέδριο, αυτοδιοικητικές εκλογές του 2014) οδηγήθηκε στην απλή παράταση της αρχικής σύμβασης, μέχρι να ολοκληρωθεί το συμβατικό της αντικείμενο και όχι σε ανανέωσή της (περισσότερα, στο συνοδευτικό ιστορικό της υπόθεσης). Με τον τρόπο αυτό, η αρχική τριετής σύμβαση (έληγε στις 31/12/2013) έφτασε να γίνει πενταετής (στο τέλος του 2015), οπότε και φαίνεται ότι ολοκληρώθηκε το αντικείμενο της σύμβασης (ποσότητες αποβλήτων και οικονομικό αντάλλαγμα).

Η διοίκηση της κ. Δούρου, που διατυμπανίζει την προσήλωσή της στο δημόσιο χαρακτήρα της διαχείρισης των αποβλήτων, δεν έκανε καμία κίνηση για την ανάληψη της λειτουργίας του ΕΜΑΚ από τον αρμόδιο φορέα διαχείρισης (ΕΔΣΝΑ), με την ολοκλήρωση της (παρατεταμένης) σύμβασης. Και όχι μόνο αυτό. Επιπλέον, «πάγωσε» τις διαδικασίες για τη διεξαγωγή νέου διαγωνισμού ανάθεσης, που είχε ξεκινήσει η διοίκηση Σγουρού, μετά από παλινωδίες και για επικοινωνιακούς λόγους, τον Ιούνη του 2014, λίγο προτού «παραδώσει» στην κ. Δούρου. Η νέα διοίκηση επέλεξε τη χειρότερη λύση: την απευθείας ανάθεση στους ίδιους εργολάβους, για άλλα τρία χρόνια.

Τυπικά - νομικά, η διαδικασία ονομάζεται «άσκηση του δικαιώματος προαίρεσης», και προβλέπεται στην ισχύουσα σύμβαση, που έχει υπογραφεί στις 31/12/2010 μεταξύ του ΕΔΣΝΑ και της κοινοπραξίας εταιρειών ΗΛΕΚΤΩΡ ΑΕ - Θ. Γ. ΛΩΛΟΣ - Χ. ΤΣΟΜΠΑΝΙΔΗΣ ΟΕ - ΑΡΣΗ ΑΕ. Πρόκειται για νέα, συμπληρωματική σύμβαση, που περιλαμβάνει νέο μεγαλύτερο φυσικό αντικείμενο (επεξεργασίας 900.000 τόνων σύμμεικτων απορριμμάτων, αντί 761.400 τόνων της αρχικής σύμβασης), που πρέπει να ολοκληρωθεί σε τρία χρόνια, το πολύ. Αυτό σημαίνει συνέχιση της λειτουργίας του ΕΜΑΚ με πιο εντατικό ρυθμό τα επόμενα χρόνια. Πάντα, με βάση τα όσα είναι γνωστά ως τώρα, αφού η σχετική απόφαση της ΕΕ του ΕΔΣΝΑ και οι όροι της νέας συμφωνίας δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.