Τρίτη, 23 Φεβρουαρίου 2016

Τελικό σχέδιο του ΠΕΣΔΑ Αττικής: μια ακόμη χαμένη ευκαιρία

Στις 23/2/2016, η ΕΕ του ΕΔΣΝΑ συζήτησε και ενέκρινε το τελικό σχέδιο του περιφερειακού σχεδίου διαχείρισης αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) Αττικής. Πάνω από τέσσερις μήνες, από την έγκριση του αρχικού σχεδίου ΠΕΣΔΑ στο περιφερειακό συμβούλιο (8/10/2015), πέρασαν, δυστυχώς, ανεκμετάλλευτοι. Η γενικευμένη κριτική που έγινε στο αρχικό σχέδιο δεν είχε ουσιαστικό αντίκρισμα, αφού και το νέο σχέδιο κουβαλά τις βασικές παθογένειες του πρώτου:
·       Αντί ο ΠΕΣΔΑ να αξιολογήσει ουσιαστικά και να δώσει ώθηση στα τοπικά σχέδια διαχείρισης των δήμων, «εγκλωβίζεται» από αυτά και «υποτάσσεται» στην ατολμία τους. Αφήνει, ιδιαίτερα, στο απυρόβλητο δήμους σαν αυτούς της Αθήνας και του Πειραιά, που «λάμπουν» με την απουσία τους, ενώ θα μπορούσαν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην αλλαγή της υφιστάμενης κατάστασης.
·       Σε πείσμα των διακηρύξεων για αποκεντρωμένη διαχείριση, με δημόσιο χαρακτήρα, συντηρεί το συγκεντρωτισμό του παλιού συστήματος, που συνοδεύεται με εκχωρήσεις του μεγαλύτερου μέρους των δραστηριοτήτων του ΕΔΣΝΑ σε εργολάβους.
·       Αφήνει ανέγγιχτο το σαθρό οικοδόμημα της ανακύκλωσης, που στηρίζεται στα λεγόμενα «συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης». Την ίδια στιγμή, υποβαθμίζει πλήρως τη σημασία των δημοτικών υποδομών ανακύκλωσης, επιφυλάσσοντας στους δήμους τον «πατροπαράδοτο» ρόλο της συλλογής και της μεταφοράς.
·       Η προδιαλογή των οργανικών και οι μονάδες κομποστοποίησης οδηγούνται σε προδιαγεγραμμένη αποτυχία, ανοίγοντας το δρόμο σε πρακτικές καύσης.
·       Οι μονάδες επεξεργασίας των υπολειμματικών σύμμεικτων, παρά μια δειλή προσπάθεια που γίνεται, εξακολουθούν να ταλανίζονται από την αοριστία και την απροσδιοριστία, κάτι που συμβαίνει και με τους αναγκαίους νέους ΧΥΤΥ, των οποίων ο αριθμός, η δυναμικότητα και η χωροθέτηση παραπέμπονται στο αόριστο μέλλον.
·       Διαιωνίζεται η λειτουργία της εγκατάστασης της Φυλής, ανάμεσά τους και του ΧΥΤΑ. Κι ας ξέρουν όλοι/ες ότι σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα θα έχει επέλθει ο πλήρης κορεσμός.
·       Προκύπτουν μεγάλα ερωτηματικά, ως προς τη δυνατότητα χρηματοδότησης των δημοτικών υποδομών ανακύκλωσης και κομποστοποίησης.

Με αυτά τα δεδομένα, δικαιούμαστε να υποστηρίζουμε ότι μια ακόμη ευκαιρία για την εναρμόνιση του ΠΕΣΔΑ Αττικής με το νέο εθνικό σχέδιο (ΕΣΔΑ) πήγε χαμένη. Έχουμε, συνεπώς, μπροστά μας μια ακόμη κρίσιμη μάχη για αναστροφή κατεύθυνσης του ΠΕΣΔΑ. Τουλάχιστον, μέχρι να ξανασυζητηθεί στο περιφερειακό συμβούλιο και να καταλήξει η στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση της αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ, που θα σημάνει και την ολοκλήρωση της σχετικής διαδικασίας.  

Θέλοντας να συμβάλλει σε αυτήν την προσπάθεια, η ΠΡΩΣΥΝΑΤ δημοσιοποιεί αναλυτικό σχολιασμό της τελικής εκδοχής του ΠΕΣΔΑ, την οποία παραθέτει, επίσης, μαζί με τη συμπληρωματική μελέτη της ομάδας εργασίας του ΕΔΣΝΑ.




Το τελικό σχέδιο του ΠΕΣΔΑ
(από τον εξωτερικό μελετητή του ΕΔΣΝΑ)



Η συμπληρωματική μελέτη
(από την ομάδα εργασίας τεχνικών του ΕΔΣΝΑ)

Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου 2016

Το ΚΔΑΥ Ασπροπύργου σιγοκαίει, οκτώ μήνες μετά την πυρκαγιά

Σε συνέχεια πρόσφατης ανάρτησής μας, δημοσιοποιούμε νέο οπτικό υλικό (video) από το ΚΔΑΥ Ασπροπύργου, το οποίο, οκτώ μήνες μετά την πυρκαγιά του Ιούνη του 2015, εξακολουθεί να σιγοκαίει. Σε αντιπαραβολή, το video από τις μέρες της πυρκαγιάς.

Φλεβάρης 2016


Ιούνης 2015



Ριζικές αλλαγές τώρα, στην ανακύκλωση και στη διαχείριση των αποβλήτων

Σε συνέχεια των παρεμβάσεών της για τα ζητήματα της ανακύκλωσης, η ΠΡΩΣΥΝΑΤ καταθέτει αναλυτική πρόταση, η οποία περιλαμβάνει τις, κατά τη γνώμη της, προτεραιότητες στην κατεύθυνση της υλοποίησης του νέου εθνικού σχεδίου διαχείρισης αποβλήτων (ΕΣΔΑ) και της ριζικής αναθεώρησης του συστήματος της ανακύκλωσης. Περιλαμβάνει τις εξής ενότητες:
1. Αναθεώρηση των περιφερειακών σχεδίων (ΠΕΣΔΑ)
2. ΣΔΙΤ
3. Καύση
4. Δημόσιος φορέας διαχείρισης αποβλήτων
5. Νομοθετικές πρωτοβουλίες
6. Ριζική αναθεώρηση του συστήματος ανακύκλωσης
7. Χρηματοδότηση
8. Συμβουλευτική υποστήριξη και τεχνική βοήθεια

Το πλήρες κείμενο της πρότασης, που παρατίθεται στη συνέχεια, έχει υποβληθεί στον αναπληρωτή υπουργό περιβάλλοντος κ. Τσιρώνη, στο Γ.Γ. συντονισμού διαχείρισης αποβλήτων κ. Καπετάνιο και στον πρόεδρο του ΕΟΑΝ κ. Πολιτόπουλο.





ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΣΔΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ

Η ολοκλήρωση του νέου εθνικού σχεδίου διαχείρισης αποβλήτων (ΕΣΔΑ) και η επικύρωσή του αποτελούν εξέλιξη κομβικής σημασίας. Το ΕΣΔΑ, παρά τα όποια προβληματικά του σημεία, ενσωματώνει βασικές κινηματικές διεκδικήσεις στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων. Και για το λόγο αυτό συγκεντρώνει μια απροκάλυπτη επίθεση αμφισβήτησης της αξιοπιστίας του και υπονόμευσής του, στην πράξη. Από τους πολιτικούς υποστηρικτές του συγκεντρωτικού μοντέλου διαχείρισης και των φαραωνικών έργων ΣΔΙΤ, τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, το επιχειρηματικό και επιστημονικό «λόμπι» της καύσης, αλλά και την ηγεσία της ΚΕΔΕ.

Η υπεράσπιση και του «γράμματος» και του «πνεύματος» του ΕΣΔΑ αποτελεί πρωτεύουσα πρόκληση. Τόσο για τους πολίτες και τα κινήματά τους, όσο και για την ίδια την κυβέρνηση, τα αρμόδια υπουργεία και την αυτοδιοίκηση πρώτου και δεύτερου βαθμού. Το κλίμα της έντονης κινητικότητας, που έχει πυροδοτηθεί στις τοπικές κοινωνίες και στους δήμους, έρχονται να σκιάσουν πολλά ανησυχητικά σημάδια, ορισμένα εκ των οποίων υποδηλώνουν σαφή διάσταση λόγων και έργων. Σε αυτές τις συνθήκες, θεωρούμε σκόπιμο να καταθέσουμε τις σκέψεις και τις προτάσεις για τις βασικές προτεραιότητες της κρίσιμης περιόδου που διανύουμε, σε ότι αφορά στην υλοποίηση του ΕΣΔΑ και του στόχου για ριζική αναθεώρηση του συστήματος ανακύκλωσης:

1. Αναθεώρηση ΠΕΣΔΑ

Τα προβλήματα αφορούν, αφενός, στην καθυστέρηση της αναθεώρησης και, αφετέρου, στο περιεχόμενό της, δηλαδή στην εναρμόνιση των ΠΕΣΔΑ με το ΕΣΔΑ. Έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η ολοκλήρωση της σχετικής διαδικασίας έχει αφεθεί στη διακριτική ευχέρεια της κάθε περιφέρειας, με τα αρμόδια υπουργεία να φαίνονται ανίκανα να τη διασφαλίσουν έγκαιρα.

Ως προς το πρώτο ζήτημα, το ΕΣΔΑ προέβλεπε την ολοκλήρωση της αναθεώρησης των ΠΕΣΔΑ έως 30/9/2015. Στην πράξη, ελάχιστες περιφέρειες έχουν καταλήξει σε οριστικές αποφάσεις και ακόμη λιγότερες έχουν δρομολογήσει τη διαδικασία εκπόνησης ΣΜΠΕ της αναθεώρησης των ΠΕΣΔΑ, που θα πρέπει να οδηγήσει σε απόφαση στρατηγικής περιβαλλοντικής εκτίμησης, σύμφωνα και με την εγκύκλιο του ΓΓ συντονισμού διαχείρισης αποβλήτων (550/15.9.2015). Η καθυστέρηση αυτή έχει σαν αποτέλεσμα την αδυναμία εκταμίευσης μεγάλου μέρους των διαθέσιμων πόρων, αυτών του ΣΕΣ 2014-2020.

Ως προς το δεύτερο ζήτημα, χωρίς να υπάρχει ολοκληρωμένη εικόνα, προκύπτει ότι υπάρχει δυστοκία στην προσαρμογή των αναθεωρημένων σχεδίων με το νέο ΕΣΔΑ. Σε πολλές περιπτώσεις, με χαρακτηριστικότερη αυτή της περιφέρειας Αττικής, τα ΠΕΣΔΑ έχουν γενικό και αόριστο χαρακτήρα και δεν προσδιορίζουν με επάρκεια το φυσικό αντικείμενο, δηλαδή τις αναγκαίες υποδομές, ούτε και το οικονομικό αντικείμενο. Γεγονός που δυσκολεύει και την εκπόνηση των αναγκαίων στρατηγικών μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) των ΠΕΣΔΑ.

2. ΣΔΙΤ

Από την υπεράσπιση του δημόσιου χαρακτήρα της διαχείρισης και την άρνηση των ΣΔΙΤ, σημειώνεται μια εμφανής διολίσθηση σε πρακτικές υιοθέτησης, υπό όρους, των ΣΔΙΤ. Πέραν της υπογραφής της σύμβασης της ΣΔΙΤ Δυτικής Μακεδονίας, φαίνεται ότι οδεύουμε στην υπογραφή και των ΣΔΙΤ Ηπείρου, Σερρών και Ηλείας. Πιθανότατα και της ΣΔΙΤ Πελοποννήσου, για τους όρους της οποίας γίνονται διαπραγματεύσεις. Εκφράζουμε την αντίθεσή μας σε αυτήν την εξέλιξη. Όχι μόνο επειδή σαν μοντέλο χρηματοδότησης των έργων οδηγεί, ουσιαστικά, στην ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης, αλλά και επειδή οι ΣΔΙΤ είναι συνυφασμένες με το λάθος μοντέλο της συγκεντρωτικής διαχείρισης σύμμεικτων αποβλήτων, σε συνδυασμό με την καύση. 

3. Καύση

Παρατηρούμε μια τάση «λείανσης» της (αρνητικής) θέσης του ΕΣΔΑ, απέναντι στην καύση. Το γεγονός συνδυάζεται με μια αναζωπύρωση της συζήτησης για τη χρησιμότητα της καύσης, καθώς και με εκπόνηση και διακίνηση συγκεκριμένων προτάσεων για «εγκαταστάσεις διαχείρισης σύμμεικτων αποβλήτων μηδενικών αποβλήτων, με ενεργειακή αξιοποίηση». Το οξύμωρο της υπόθεσης είναι ότι οι προτάσεις παρουσιάζονται σαν τμήμα της υλοποίησης του ΕΣΔΑ, με το πρόσχημα της αποκέντρωσης, γεγονός που δεν έχει καμία σχέση με την αλήθεια.

Μας ανησυχεί το γεγονός ότι όλα αυτά φαίνονται να γίνονται με την ανοχή του υπουργείου και σημαντικού τμήματος αυτοδιοικητικών στελεχών, για να καλύψουν τις ολιγωρίες που περιγράψαμε παραπάνω και αφορούν στη (μη) υλοποίηση του ΕΣΔΑ και στην εκρηκτική κατάσταση που δημιουργεί η ανεπάρκεια ασφαλών χώρων τελικής διάθεσης. Προς αυτήν την κατεύθυνση πρέπει να στραφούν οι αρμόδιοι φορείς και όχι στην επαναφορά καταδικασμένων πρακτικών, όπως η καύση.

Παρασκευή, 12 Φεβρουαρίου 2016

Και σύμμεικτα και καύση και επέκταση της Φυλής

Την Κυριακή 7/2/2016, η ΠΡΩΣΥΝΑΤ με παρέμβασή της δημοσιοποίησε τα σενάρια για την προώθηση μονάδων καύσης αποβλήτων, με το μανδύα της αποκεντρωμένης διαχείρισης και με «δέλεαρ» τα μηδενικά απόβλητα. Γνωστοποίησε, επίσης, μια πρόσφατη κατασκευαστική δραστηριότητα στη θέση του παλιού ΚΔΑΥ Φυλής (της εταιρείας WATT AE) και εξέφρασε την ανησυχία της για το ενδεχόμενο της επέκτασης της εγκατάστασης (ΟΕΔΑ) της Φυλής. Η ΠΡΩΣΥΝΑΤ προώθησε, τη Δευτέρα 8/2/2016, την παρέμβασή της στον αν. υπουργό περιβάλλοντος κ. Τσιρώνη και στην περιφερειάρχη Αττικής και πρόεδρο του ΕΔΣΝΑ κ. Δούρου, συνοδεύοντάς την με συγκεκριμένα ερωτήματα για τη δική τους στάση. Μέχρι αυτή τη στιγμή δεν έχει υπάρξει κάποια αντίδραση από μέρους τους.

Χρειάστηκε να περάσουν μόνο λίγες μέρες, όχι μόνο για να επιβεβαιωθούν τα όσα επισημάνθηκαν στην παρέμβαση, αλλά και για να διασταυρωθεί ότι όλα αυτά αποτελούν μέρος ενός και του αυτού σχεδίου, που έχει αρχίσει, ήδη, να υλοποιείται! Πιο συγκεκριμένα, το σχέδιο περιλαμβάνει:
·       Μονάδα μηχανικής βιολογικής επεξεργασίας (ΜΒΕ), που θα παραλαμβάνει σύμμεικτα απορρίμματα από το δήμο Φυλής, ενδεχομένως και  από άλλους δήμους που θα υποδείξει ο ΕΔΣΝΑ,  καθώς και  υπολείμματα των ΚΔΑΥ της Αττικής, είτε το RDF του ΕΜΑΚ.
·       Ενεργειακό σταθμό, δηλαδή μονάδα καύσης, που θα τροφοδοτείται με το δευτερογενές στερεό καύσιμο του εργοστασίου ΜΒΕ. Προτείνεται να δημιουργηθεί σε παρακείμενο οικόπεδο του δήμου Φυλής και θα παράγει ηλεκτρισμό, που θα καταναλώνει η μονάδα ΜΒΕ, η υφιστάμενη μονάδα διαλογής της WATT AE και το εργοστάσιο παραγωγής χαρτιού, καθώς και θερμότητα.
·       Εργοστάσιο παραγωγής χαρτιού, που θα δημιουργηθεί στον ίδιο χώρο με τη μονάδα καύσης και το οποίο πέρα από την ηλεκτρική ενέργεια του Ε.Σ, θα απορροφά την θερμότητα του και νερό προερχόμενο από τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας των στραγγισμάτων του παρακείμενου ΧΥΤΑ. Το εργοστάσιο αυτό, θα εκμεταλλεύεται, επίσης, τις ποσότητες ανακυκλώσιμου χαρτιού, τόσο από την μονάδα ΜΒΕ, όσο και από άλλες εγκαταστάσεις των εμπλεκομένων φορέων (WATT, ΕΔΣΝΑ).


Τα παραπάνω περιγράφονται σε αρκετά αναλυτικό επιχειρησιακό σχέδιο, το οποίο συνοδεύει επιστολή του κ. Ανδρέα Ανδρεόπουλου, καθηγητή της σχολής χημικών μηχανικών του ΕΜΠ και προέδρου της Ελληνικής εταιρείας διαχείρισης στερεών αποβλήτων, προς την περιφερειάρχη Αττικής κ. Δούρου, με ημερομηνία 28/1/2016 και με τίτλο «Σχεδιασμός εγκατάστασης για αποκεντρωμένη διαχείριση απορριμμάτων με μηδενικό υπόλειμμα». Τα δύο έγγραφα είναι παραπάνω από αποκαλυπτικά.

Μερικά ακόμη βασικά σημεία, που περιέχονται ή προκύπτουν από τα δύο έγγραφα είναι τα εξής:
·       Υπάρχει μια αγωνιώδης προσπάθεια να παρουσιαστεί ότι το σχέδιο της ενεργειακής αξιοποίησης - καύσης είναι συμβατό και υπηρετεί με τον καλύτερο τρόπο το νέο εθνικό σχέδιο (ΕΣΔΑ) και τη λογική της αποκεντρωμένης διαχείρισης. Σαθρό επιχείρημα, που καταρρίπτεται πολύ απλά με την ανάγνωση της σχετικής πρόβλεψης του ΕΣΔΑ, όπως καταγράφεται στην παρέμβαση της ΠΡΩΣΥΝΑΤ.
·       Η επιστολή έχει το χαρακτήρα ολοκληρωμένης πρότασης, η οποία υποβάλλεται στην περιφέρεια Αττικής και στον ΕΔΣΝΑ για εξέταση. Ωστόσο, από τα στοιχεία που υπάρχουν, είναι εξαιρετικά αφελές να δεχτούμε ότι η εκπόνηση του σχεδίου έχει γίνει χωρίς καμία προηγούμενη συνεννόηση (με) ή ενημέρωση της περιφέρειας Αττικής και του ΕΔΣΝΑ. Για το δήμο Φυλής, δεν υπάρχει καμία απολύτως αμφιβολία ότι έχει άμεση εμπλοκή με το συγκεκριμένο σχέδιο.
·       Το σχέδιο είναι συγκεκριμένο, αφού μιλά για δυναμικότητα της εγκατάστασης (100.000 - 120.000 τόνους/έτος) και για χωροθετήσεις. Επιπλέον, βρίσκεται σε φάση υλοποίησης. Κατά το σχέδιο «μεγάλο μέρος της επένδυσης αυτής έχει ήδη υλοποιηθεί (χαρτοποιητική μηχανή, μονάδα διαλογής, κτιριακές εγκαταστάσεις και μέρος του εξοπλισμού της μονάδας ΜΒΕ)» γεγονός που πιστοποιείται και από το φωτογραφικό υλικό που δημοσιοποίησε η ΠΡΩΣΥΝΑΤ. Επαναλαμβάνουμε το ερώτημά μας για το κατά πόσο υπάρχει πολεοδομική και περιβαλλοντική αδειοδότηση για τη συγκεκριμένη κατασκευή, που στήνεται πάνω στο «κουφάρι» (του καμένου, από τον Ιούνη του 2013) ΚΔΑΥ. Με την ευκαιρία, εκφράζουμε την απορία μας για αν λειτουργούν σύννομα οι παλιές αποθήκες του ΚΔΑΥ, σαν κέντρο διαλογής βιομηχανικών και εμπορικών ανακυκλώσιμων συσκευασιών (ΒΕΑΣ).
·       Το επιχειρησιακό σχέδιο αναφέρει πως η εγκατάσταση βρίσκεται εντός της ΟΕΔΑ της Φυλής, άρα μπορεί να πάρει περιβαλλοντική αδειοδότηση. Αν μιλάνε για το χώρο της ΜΒΕ, δηλαδή του παλιού ΚΔΑΥ, πρέπει ο ΕΔΣΝΑ να μας εξηγήσει πως γίνεται να στήνεται εν αγνοία του μια καινούργια μονάδα επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων; Και σε ποιον σχεδιασμό εντάσσεται;
·       Η εγκατάσταση, όμως, αναπτύσσεται και σε νέο χώρο. Αν θεωρείται και αυτός ο χώρος τμήμα της ΟΕΔΑ, θα πρέπει να αποσαφηνιστεί αν πρόκειται για τη λεγόμενη γ΄ φάση. Διαφορετικά, πρόκειται για νέα επέκταση, που ανοίγει το δρόμο στη διαιώνιση της λειτουργίας της Φυλής. Θυμίζουμε ότι σε παρακείμενο χώρο βρίσκεται το αμαξοστάσιο του δήμου Αθήνας, ο οποίος σε προγενέστερο χρόνο είχε εκφράσει την πρόθεση να κάνει δικές του εγκαταστάσεις διαχείρισης απορριμμάτων.   
·       Προτείνεται τα αυτοτελή τμήματα του έργου να ανήκουν ιδιοκτησιακά στους επί μέρους φορείς τους  και να εξασφαλίζεται η συλλειτουργία τους μέσω συμβάσεων μεταξύ των εμπλεκομένων φορέων. Έτσι, κατά τον κ. Ανδρεόπουλο, διασφαλίζεται η ενίσχυση του δημόσιου χαρακτήρα της διαχείρισης αποβλήτων.
·       Τα διάφορα μέρη συμμετέχουν ως εξής:
ü Η περιφέρεια Αττικής και ο ΕΔΣΝΑ αναλαμβάνουν τη δημιουργία της μονάδας καύσης και θα διαθέτουν ποσότητες νερού από τα επεξεργασμένα στραγγίσματα που απαιτεί η λειτουργία της χαρτοποιητικής μηχανής.
ü Ο δήμος Φυλής θα συνεισφέρει συμπληρωματικούς χώρους (στην ήδη μισθωμένη από τη WATT AE έκταση), τα απορρίμματά του και τους πόρους για την διαχείρισή τους. Να γιατί ο δήμος Φυλής είναι από τους ελάχιστους που δεν έχουν καταθέσει τοπικό σχέδιο διαχείρισης και να γιατί στηρίζει τη συνέχιση της λειτουργίας της εγκατάστασης της Φυλής.
ü Η εταιρεία WATT AE θα κατασκευάσει την εγκατάσταση ΜΒΕ για τη διαχείριση των απορριμμάτων προς παραγωγή στερεών καυσίμων και θα συνεισφέρει τις πρώτες ύλες (παλαιόχαρτο) από τις εγκαταστάσεις της για την τροφοδοσία της χαρτοποιητικής μηχανής.
ü Η χαρτοβιομηχανίας ΠΑΚΟ θα εγκαταστήσει την χαρτοποιητική μηχανή.
·       Για το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του έργου αναφέρεται:
ü Η μονάδα ΜΒΕ είναι δυνατό να ολοκληρωθεί εντός του 2016.
ü Η μονάδα καύσης μπορεί να λάβει τις απαιτούμενες άδειες, να εξασφαλίσει τη χρηματοδότησή της και να ολοκληρώσει τις διαδικασίες διαγωνισμού ανάδειξης κατασκευαστή εντός του 2016. Η κατασκευή της θα πρέπει να ολοκληρωθεί εντός δύο ετών.
ü Το εργοστάσιο χαρτοποιίας μπορεί να ολοκληρώσει την αδειοδοτική του διαδικασία εντός του 2016 και να κατασκευαστεί έως τα τέλη 2017. Ωστόσο, το καλύτερο είναι να συμπέσει η ολοκλήρωσή του με την έναρξη λειτουργίας.

Αυτή τη φορά δε θα ρωτήσουμε αν το υπουργείο, η περιφέρεια Αττικής ή ο δήμος Φυλής ξέρουν. Αυτό που χρειάζεται να αποσαφηνιστεί είναι ο βαθμός εμπλοκής της κάθε πλευράς σε τέτοιου είδους προτάσεις και σχέδια. Δηλαδή:
·       Το υπουργείο περιβάλλοντος θεωρεί ότι σχέδια αυτού του τύπου είναι συμβατά με το νέο εθνικό σχέδιο (ΕΣΔΑ); Συζητά σε άλλες περιφέρειες, πλην της Αττικής, παρόμοιες προτάσεις;
·       Ποια είναι η συμμετοχή της περιφέρειας Αττικής και του ΕΔΣΝΑ στο σχέδιο που παρουσίασε ο κ. Ανδρεόπουλος; Σε ποιες αποφάσεις συλλογικών οργάνων στηρίζεται και ποια πρόσωπα έχουν εξουσιοδοτηθεί για τις όποιες ενημερώσεις ή συνεννοήσεις;
·       Υπάρχει πρόθεση να ενσωματωθεί η συγκεκριμένη πρόταση στην εξειδίκευση του περιφερειακού σχεδίου (ΠΕΣΔΑ) της Αττικής; Για ποιο λόγο καθυστερεί η παρουσίασή της (υπήρχε δέσμευση να ολοκληρωθεί μέσα στο Γενάρη);
·       Έχει ανατεθεί η εκπόνηση της στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) της αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ Αττικής, σε ποιο σχήμα, με ποια απόφαση και ποια είναι η τύχη της;
·       Πότε και με ποιους όρους υπογράφηκε η μακροχρόνια σύμβαση του δήμου Φυλής για την παραχώρηση χώρου στην WATT AE (διάδοχο εταιρεία της ΕΠΑΝΑ); Ποια είναι η χρονική διάρκεια της σύμβασης; Παρεμβάλλεται ο ΕΔΣΝΑ ή η περιφέρεια Αττικής στη διαδικασία της παραχώρησης;
·       Η έκταση της παραπάνω παραχώρησης αποτελεί τμήμα της ΟΕΔΑ; Ποιος είναι ο έλεγχος που ασκεί ο ΕΔΣΝΑ σε αυτήν;
·       Ποια είναι ακριβώς η έκταση, την οποία συζητά να παραχωρήσει ο δήμος Φυλής για την εγκατάσταση της μονάδας καύσης και της χαρτοποιίας; Υπάρχει σχετική απόφαση του δημοτικού συμβουλίου ή της οικονομικής του επιτροπής; Περιλαμβάνεται αυτή η έκταση στη λεγόμενη γ΄ φάση της ΟΕΔΑ Φυλής;
·       Ποιος είναι ο σχεδιασμός του δήμου Φυλής, για τη διαχείριση των απορριμμάτων του; Για ποιο λόγο δεν έχει καταθέσει τοπικό σχέδιο διαχείρισης;

Τα σχόλια του κ. Ανδρεόπουλου

Από τη στιγμή που οι πληροφορίες  τον έφεραν να εμπλέκεται στα σενάρια για μονάδες καύσης, η ΠΡΩΣΥΝΑΤ θεώρησε σκόπιμο να απευθυνθεί στον κ. Ανδρεόπουλο και να ζητήσει την άποψή του. Η αρχική του απάντηση ήταν η εξής:

Σε απάντηση του μηνύματός σας, θα θέλαμε να σας πληροφορήσουμε ότι στη Σχολή Χημικών Μηχ. διεξάγονται έρευνες για την διαχείριση στερεών αστικών αποβλήτων με ελαχιστοποιημένο υπόλειμμα, χωρίς όμως τούτο να συνδέεται απόλυτα με την ενεργειακή αξιοποίηση. Συγκεκριμένα, η περιοχή εξειδίκευσής μας είναι οι αερόβιες και αναερόβιες κατεργασίες των βιοαποβλήτων. Βεβαίως, μια ολοκληρωμένη πρόταση διαχείρισης απαιτεί συνδυασμό τεχνολογιών και για το λόγο αυτό, συνεργαζόμαστε  με άλλους φορείς που διαθέτουν  πρόσθετη τεχνογνωσία. Επί του παρόντος, δεν έχουμε καταλήξει σε συνολική πρόταση με ποσοτικά στοιχεία που θα μπορούσε να επηρεάσει τους υπό διαμόρφωση ΠΕΣΔΑ. Αντιθέτως, η εκ μέρους μας πρόταση  μιας ολοκληρωμένη διεργασίας, θα συμμορφώνεται με  όσα προβλέπονται στους Περιφερειακούς Σχεδιασμούς. Κατά συνέπεια, όταν καταλήξει η μελέτη μας σε συγκεκριμένη κοστολογημένη πρόταση, ευχαρίστως θα συζητήσουμε μαζί σας προς εμπλουτισμό των απόψεών μας.

Όταν του επισημάναμε την επιστολή του προς την κ. Δούρου, μας έστειλε νέο, συμπληρωματικό σχόλιο:

Ακριβώς, αυτή η επιστολή αντιστοιχεί σε μια από τις συνεργασίες μας, περιλαμβάνοντας  πρόταση η οποία χρειάζεται ακόμη πολλή δουλειά για να μορφοποιηθεί και με την προϋπόθεση ότι η λύση αυτή θα γίνει αποδεκτή από τον φορέα διαχείρισης. Βασικό πλεονέκτημά της, κατά τη γνώμη μας, είναι η συγκέντρωση των δραστηριοτήτων, γεγονός που επιτρέπει την  οικονομία κλίμακας. Βεβαίως, όπως είχα σημειώσει και στο προηγούμενο μήνυμα, ο ρόλος του ΕΜΠ παραμένει ερευνητικός-τεχνικός, χωρίς να φιλοδοξούμε να επηρεάσουμε την  στρατηγική του ΠΕΣΔΑ. Αντιθέτως, μπορούμε να προσαρμόσουμε τεχνολογικές λύσεις, ανάλογα με όσα τελικώς περιληφθούν  σε αυτόν.

Δεν υπάρχει λόγος να σχολιάσουμε τα λεγόμενα του κ. Ανδρεόπουλου, ιδιαίτερα τη στιγμή που μπορούμε να τα αντιπαραβάλουμε με τα όσα ο ίδιος υπογράφει στην επιστολή του και στο συνοδευτικό επιχειρησιακό σχέδιο, τα οποία και επισυνάπτουμε.



Κυριακή, 7 Φεβρουαρίου 2016

Η καύση προ των πυλών (… και η επέκταση της Φυλής, μήπως;)

Η ολοκλήρωση του νέου εθνικού σχεδίου διαχείρισης αποβλήτων (ΕΣΔΑ) και η επικύρωσή του πυροδότησαν μια πρωτόγνωρη κινητικότητα σε τοπικό επίπεδο. Μια γενικευμένη συζήτηση έχει ξεκινήσει, αν και όχι πάντα με τον καλύτερο τρόπο, ούτε και με τα επιθυμητά αποτελέσματα:
·       Για τα τοπικά σχέδια διαχείρισης, για την πρόληψη, την προδιαλογή, την ανακύκλωση και την κομποστοποίηση, για την ενεργότερη συμμετοχή των πολιτών.
·       Για τις δημοτικές υποδομές, τη χωροθέτηση και τη χρηματοδότησή τους, για την αποκεντρωμένη διαχείριση, το δημόσιο χαρακτήρα και το κόστος της διαχείρισης.

Την ίδια στιγμή, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη μια γενικευμένη επίθεση στο ΕΣΔΑ, με σκοπό την αμφισβήτηση της αξιοπιστίας του και την υπονόμευσή του, στην πράξη. Γιατί το νέο ΕΣΔΑ, παρά τα όποια προβληματικά του σημεία, ενσωματώνει βασικές κινηματικές διεκδικήσεις στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων. Λογικό είναι να βρίσκει απέναντί του τους πολιτικούς υποστηρικτές του συγκεντρωτικού μοντέλου διαχείρισης των αποβλήτων (με «πολιορκητικό κριό» τα φαραωνικά έργα ΣΔΙΤ διαχείρισης σύμμεικτων απορριμμάτων), τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, το επιχειρηματικό και επιστημονικό «λόμπι» της καύσης, αλλά και την ηγεσία της ΚΕΔΕ. Η επίθεση έχει συγκεκριμένους στόχους, κυριότερους από τους οποίους θεωρούμε τους εξής:
·       Να μην υπάρξουν ενιαίοι, δεσμευτικοί και φιλόδοξοι στόχοι, σαν αυτούς που βάζει το ΕΣΔΑ.
·       Η αναθεώρηση των περιφερειακών σχεδιασμών, που έπρεπε να είχαν ήδη εναρμονιστεί με το ΕΣΔΑ, να καθυστερήσει και να είναι επιφανειακή, αφήνοντας ανοιχτό το παράθυρο για επιστροφή στις παλιές και καταδικασμένες λογικές διαχείρισης.
·       Να μην «περπατήσει» η συγκρότηση του ενιαίου, δημόσιου φορέα διαχείρισης των αποβλήτων.
·       Να συνεχιστεί το ίδιο, φαύλο καθεστώς στον τομέα της ανακύκλωσης.
·       Να «ξεπαγώσουν» οι διαγωνισμοί ΣΔΙΤ, απορροφώντας το μεγαλύτερο μέρος των περιορισμένων δημόσιων πόρων και να συνεχιστεί η εκχώρηση δραστηριοτήτων της αυτοδιοίκησης, σε όλα τα επίπεδα, στο ιδιωτικό κεφάλαιο.
·       Να ξαναμπεί στο τραπέζι η καύση, σαν βασική μέθοδος διαχείρισης των αποβλήτων.

Παιχνίδι σε «διπλό ταμπλό»

Στην παρέμβασή μας αυτή, εστιάζουμε στο τελευταίο ζήτημα, αυτό της καύσης. Τους τελευταίους μήνες, είναι εξαιρετικά μεγάλος ο αριθμός, αλλά και η συχνότητα με την οποία εναλλάσσονται συνέδρια, ημερίδες, παρουσιάσεις και «πατέντες» για την ενεργειακή αξιοποίηση των αποβλήτων, σύμφωνα με την προσφιλή επικοινωνιακή παρουσίαση της καύσης.

Το αξιοπρόσεκτο σε όλη αυτήν την εκστρατεία «αναστήλωσης» της καύσης είναι ότι, εκτός από τους φανατικούς υποστηρικτές της γενικευμένης καύσης αποβλήτων ή της καύσης δευτερογενών καυσίμων από μαζική επεξεργασία σύμμεικτων απορριμμάτων, εμφανίζεται μια νέα τάση. Πιο ευέλικτη και πιο προσαρμοστική στα νέα δεδομένα. Η οποία προσπαθεί να παρουσιάσει όχι μόνο ότι η καύση είναι συμβατή με τα όσα προβλέπει το νέο εθνικό σχέδιο (ΕΣΔΑ), αλλά και ότι το υπηρετεί με τον καλύτερο τρόπο. Τα επιχειρήματα; Μικρότερες δυναμικότητες, από αυτές που ξέραμε, άρα αποκέντρωση(!). Εφαρμογή, αφού πρώτα εξαντληθούν οι άλλες μορφές διαχείρισης (κι ας τροφοδοτούνται με σύμμεικτα απορρίμματα). Συμπαραγωγή θερμότητας - ηλεκτρισμού (άργησαν, αλλά το κατάλαβαν ότι δε γίνεται αλλιώς). Και, φυσικά, το υπερ-όπλο: «μηδενικό υπόλειμμα».

Αστείοι ισχυρισμοί και, ταυτόχρονα, προκλητικά υποκριτικοί. Αρκεί να θυμηθούμε τι ακριβώς λέει το εθνικό σχέδιο: «Μέθοδοι θερμικής ανάκτησης ενέργειας δευτερογενών στερεών καυσίμων όπως η καύση, η αεριοποίηση, η πυρόλυση, η αεριοποίηση plasma κ.ά. θεωρούνται διεργασίες υψηλής περιβαλλοντικής όχλησης και βάσει της αρχής της προφύλαξης δεν ενδείκνυνται από τον παρόντα σχεδιασμό. Ως εκ τούτου τεχνικές που παράγουν RDF/SRF δεν ενδείκνυνται για την επεξεργασία των απορριμμάτων καθότι απομακρύνουν υλικά που πρέπει να οδεύουν προς ανακύκλωση». Πόσο πιο καθαρά να ειπωθούν τα πράγματα;

«Αποκεντρωμένη διαχείριση με μηδενικό υπόλειμμα»

Είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο ότι σενάρια αυτού του τύπου διακινούνται το τελευταίο διάστημα στις περιφέρειες με τον πιο κρίσιμο ρόλο, στην παρούσα φάση, για την κατεύθυνση που θα πάρει η διαχείριση των αποβλήτων. Μιλάμε για τις περιφέρειες της Πελοποννήσου και της Αττικής, τις διοικήσεις και τους φορείς διαχείρισης των οποίων κάλεσαν οι αρχές της ΕΕ να δώσουν εξηγήσεις, πριν από λίγο καιρό στις Βρυξέλλες (4/11/2015).

Αν και δεν είναι γνωστές πολλές λεπτομέρειες, το μοντέλο που παρουσιάζεται κάνει λόγο:
·       για κάπως μικρότερες μονάδες διαχείρισης σύμμεικτων απορριμμάτων, αφού πρέπει να υπάρχει το πρόσχημα της αποκέντρωσης,
·       για αντίστοιχης δυναμικότητας μονάδες καύσης, οι οποίες θα υποδέχονται τα δευτερογενή καύσιμα που θα παράγουν οι πρώτες και
·       για παράπλευρες δραστηριότητες, στις οποίες θα απορροφάται η παραγόμενη ηλεκτρική και θερμική ενέργεια, ώστε να μπορεί να πιαστεί ο στόχος της ενεργειακής απόδοσης του 65% για τις μονάδες καύσης (αλλιώς, η διαδικασία της καύσης θεωρείται ισοδύναμη της ταφής)

Το ανησυχητικό στοιχείο δε βρίσκεται στην ευρηματικότητα των όσων κρύβονται πίσω από τέτοιους σχεδιασμούς, όσο στο γεγονός ότι αυτοί οι σχεδιασμοί φαίνεται να βρίσκουν «ευήκοα ώτα». Αφού, «καπνός χωρίς φωτιά δεν υπάρχει». Όχι, πιστεύουμε, επειδή η καύση έγινε, ξαφνικά, ελκυστική. Αλλά, κυρίως, επειδή υπάρχουν, ταυτόχρονα και συνδυαστικά, δυο κρίσιμες συνθήκες. Από τη μία πλευρά, η ατολμία και οι καθυστερήσεις στην εφαρμογή του εθνικού σχεδίου και στην ουσιαστική αναθεώρηση των περιφερειακών σχεδίων. Και από την άλλη, η απουσία ασφαλών χώρων τελικής διάθεσης (ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ), που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν σαν «ασφαλιστική δικλείδα» για ένα μεταβατικό διάστημα και να παίξουν το ρόλο που τους αντιστοιχεί -συνεχώς μειούμενο, δηλαδή- σε ένα μεγαλύτερο βάθος χρόνου. Ξέρουμε πολύ καλά το τι γίνεται στην Πελοπόννησο, όπου λειτουργεί μόνο ένας πολύ μικρός ΧΥΤΑ στο Ξυλόκαστρο και το ίδιο καλά ξέρουμε ότι ο ΧΥΤΑ Φυλής «έχει φάει τα ψωμιά του».

Να γιατί βρίσκουν πρόσφορο έδαφος τέτοια σενάρια, να γιατί και στο πρόσφατο παρελθόν άρχισε να διακινείται ένα ακόμη πιο «πρωτόγονο» σενάριο, αυτό της εξαγωγής των σκουπιδιών για καύση στο εξωτερικό. Επιβεβαιώνεται, επίσης, αυτό που υποστηρίζουμε εδώ και χρόνια. Ότι, δηλαδή, οι πολιτικές που υποτιμούν την προδιαλογή των υλικών και πριμοδοτούν τη μαζική επεξεργασία σύμμεικτων, αναγκαστικά οδηγούν σε πρακτικές (και σε νέες υποδομές) καύσης, αυτό που έχουμε περιγράψει σαν το «κρυφό σενάριο». Το οποίο, ως τώρα, μπορεί να μην αποτελούσε την άμεση προτεραιότητα των εμπλεκόμενων οικονομικών ομίλων. Να, όμως, που ήρθαν έτσι τα πράγματα και κάποιοι/ες τους έδωσαν το δικαίωμα να βγουν από το καβούκι τους και να μας πλασάρουν το νέο «οικολογικό» προϊόν τους.

Να δοθούν καθαρές εξηγήσεις

Είναι προφανές ότι η συζήτηση, ακόμη και αυτών των σεναρίων, δεν μπορεί να γίνεται πίσω από κλειστές πόρτες. Σε μια περίοδο, κατά την οποία, περιμένουμε οι περιφερειακοί σχεδιασμοί (ΠΕΣΔΑ) να πάρουν την τελική τους μορφή, ο/η καθένας/μία πρέπει να πάρει υπεύθυνη και δημόσια θέση. Κι αν θέλει να συνδέσει το όνομά του με την καύση ας το κάνει. Όχι, όμως, στο όνομα της αποκεντρωμένης διαχείρισης, με έμφαση στην προδιαλογή των υλικών και όχι στο όνομα του νέου εθνικού σχεδιασμού. Καθαρές κουβέντες.

Με αυτό το σκεπτικό, θα θέλαμε να απευθύνουμε δημόσια τα παρακάτω ερωτήματα στο υπουργείο περιβάλλοντος, στην περιφέρεια Αττικής -ας αφήσουμε στην άκρη τον κ. Τατούλη- και στους φορείς διαχείρισης των δύο περιφερειών (Πελοποννήσου και Αττικής):
·       Έχετε γίνει αποδέκτες προτάσεων - σεναρίων για καύση αποβλήτων, με τη μορφή «αποκεντρωμένων εγκαταστάσεων μηδενικού υπολείμματος» και ποια είναι η θέση σας;
·       Σκοπεύετε να συμπεριλάβετε τέτοιες λύσεις και υποδομές, στην τελική εκδοχή των αναθεωρημένων ΠΕΣΔΑ;
·       Πότε προβλέπεται ότι θα έχει ολοκληρωθεί η αναθεώρηση των ΠΕΣΔΑ; Θυμίζουμε ότι η ίδια η περιφέρεια Αττικής δεσμεύτηκε να παρουσιάσει τελικό σχέδιο μέσα στο Γενάρη.

Οδεύουμε σε επέκταση της εγκατάστασης της Φυλής;

Εκμεταλλευόμαστε την ευκαιρία για να θέσουμε ένα ακόμη ζήτημα. Παρακολουθούμε, το τελευταίο διάστημα, να κατασκευάζεται ένα νέο μεταλλικό κτίριο, στη θέση του ΚΔΑΥ Φυλής (της εταιρείας WATT ΑΕ, πρώην ΕΠΑΝΑ ΑΕ), που κάηκε τον Ιούνη του 2013. Επίσης, έχουμε διαπιστώσει ότι ανακαινίζεται το κτίριο των παλιών αποθηκών του ΚΔΑΥ. Θυμίζουμε ότι και τα δύο κτίρια έχουν κατασκευαστεί σε οικόπεδο 28 στρ., που ανήκει στο δήμο Φυλής και για το οποίο υπάρχει μακροχρόνια μίσθωση στην εταιρεία WATT. Το οικόπεδο βρίσκεται στα όρια της εγκατάστασης (ΟΕΔΑ) της Φυλής και αποτελεί, ουσιαστικά, τμήμα της. Αναπόφευκτα, προκύπτουν τα εξής ερωτήματα:
·       Για ποια χρήση προορίζονται τα δύο κτίρια; Υπάρχει πολεοδομική και περιβαλλοντική αδειοδότηση;
·       Η χρήση αυτή έχει σχέση με τη διαχείριση αποβλήτων και με ποιες ακριβώς, δραστηριότητες; Σε αυτήν την περίπτωση, σε ποιο σχεδιασμό εντάσσονται οι δραστηριότητες; Υπάρχει συνεννόηση με τον ΕΔΣΝΑ και την περιφέρεια Αττικής;
·       Ο δήμος Φυλής και ο ΕΔΣΝΑ έχουν υπόψη τους τις νέες δραστηριότητες, που θα αναπτυχθούν στο συγκεκριμένο χώρο; Σχετίζονται αυτές με τα σενάρια για επέκταση της εγκατάστασης της Φυλής και τη λεγόμενη γ΄ φάση;
·       Ο δήμος Φυλής έχει βολιδοσκοπηθεί για παραχώρηση και άλλων οικοπέδων για παρόμοιες δραστηριότητες;

Το θέμα είναι αρκετά σοβαρό και ελπίζουμε ότι θα δοθούν οι δέουσες απαντήσεις.

7/2/2016

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΣΥΝΕΝΝΟΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ (ΠΡΩΣΥΝΑΤ)
prosynat.blogspot.gr  -  prosynat@gmail.com



Το παλιό ΚΔΑΥ και οι αποθήκες του, πριν την πυρκαγιά του 2013



Το μεταλλικό κτίριο που «ξεφύτρωσε», στη θέση του παλιού ΚΔΑΥ


Το (καμένο) ΚΔΑΥ Ασπροπύργου εξακολουθεί να τοξινώνει

Λίγες εκατοντάδες μέτρα από την εγκατάσταση της Φυλής, στο καμένο ΚΔΑΥ της Γενικής Ανακύκλωσης ΑΕ, στον Ασπρόπυργο, η φωτιά εξακολουθεί να σιγοκαίει και να τοξινώνει την ατμόσφαιρα της Αττικής. Όταν το πράγμα ξεφεύγει λίγο, επεμβαίνει η πυροσβεστική υπηρεσία … και η ζωή συνεχίζεται. Δεν έχει μείνει ίχνος μεταλλικού στοιχείου από τα απόβλητα και την μεταλλική κατασκευή του κτιρίου, εκτός από δύο καμένα αυτοκίνητα. Δεκάδες χιλιάδες τόνοι τοξικών αποβλήτων εξακολουθούν να ζητούν ασφαλή διαχείριση. Σε πολλά σημεία υπάρχουν σωροί αποβλήτων, που έχουν αποτεθεί μετά την πυρκαγιά. ανάμεσά τους ποσότητες αμιάντου. Η πολιτεία, ίσως, θεωρεί ότι ξεμπέρδεψε, επιβάλλοντας ένα πρόστιμο πέντε εκατομμυρίων ευρώ σε μια ανύπαρκτη εταιρεία, ενός εξαφανισμένου ιδιοκτήτη. Και το σύστημα της ανακύκλωσης, με την ΕΕΑΑ ΑΕ και όλα τα υπόλοιπα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης εξακολουθεί να λειτουργεί όπως παλιά, σαν να μη συνέβη τίποτα. Κι ας μιλά για ριζική αναδιάρθρωση της ανακύκλωσης το νέο εθνικό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων.

Συγνώμη, αλλά δεν μπορούμε να κλείνουμε τα μάτια, σε αυτά που συμβαίνουν δίπλα μας. Θα επανέλθουμε πολύ σύντομα σε αυτό το θέμα.